Zakelijke scherpte

De toenemende aandacht van Shell voor maatschappelijk verantwoord ondernemen mag niet ten koste gaan van de ,,zakelijke scherpte'' van het bedrijf, schrijft het redactioneel commentaar van NRC Handelsblad op 20 januari. De suggestie is dat milieu, mensenrechten en maatschappij mooie doelen zijn voor goede tijden, maar dat het in mindere tijden ,,back to business'' moet zijn.

Shell heeft vanaf 1995, na Brent Spar en de executie van Ken Saro-Wiwa en acht andere activisten in Nigeria, belangrijke stappen genomen op het terrrein van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Daarmee diende het bedrijf ook eigen belangen. Een goed imago vertaalt zich terug in winst en de aantrekkelijkheid van het bedrijf voor werknemers met veelgezochte kwaliteiten. Een duidelijke stellingname in kwesties als corruptie en milieu verhindert dat bedrijven die het daarmee niet zo nauw nemen een oneerlijk concurrentievoordeel behalen.

En een verwijzing naar de mensenrechten in de ,,algemene bedrijfsbeginselen'', zoals Shell die opnam, maakt het bedrijf veel minder kwetsbaar voor het gesjoemel van onderdrukkende regimes en voor de schadeclaims waarmee organisaties de bedrijven kunnen gaan bedreigen, zoals nu al gebeurt in verband met bedrijven die het Zuid-Afrikaanse apartheidsbewind steunden.

Scherp zakendoen en maatschappelijke verantwoordelijkheid zijn niet alleen goed verenigbaar, ze zijn op langere termijn zelfs onlosmakelijk aan elkaar verbonden.

In maart staan bij de Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties de VN-normen voor multinationals op de agenda. Die normen zijn feitelijk niets meer dan een vertaling voor bedrijven van regels die voor staten allang in internationale verdragen zijn vastgelegd. Toch is er veel oppositie, zoals van de Internationale Kamer van Koophandel.

Shell zou zich, op grond van zelfopgelegde regels, nu al onvoorwaardelijk aan die VN-normen kunnen binden. Of het bedrijf dat inderdaad doet, zal vooral afhangen van de publieke opinie. Het pleidooi in het commentaar van NRC Handelsblad voor ,,meer zakelijke scherpte'' bij Shell is geen steun aan aandeelhouders of werknemers. Ze is een ondoordacht appèl aan vermeende tegenstellingen die steeds meer bedrijven gelukkig achter zich hebben gelaten.