Snelle en strenge procedure

Minister Verdonk (Vreemdelingen Zaken en Integratie) wil de komende drie jaar 26.000 asielzoekers terugsturen naar het land van herkomst. Alle asielzoekers uit deze groep zijn al ten minste één keer afgewezen; een deel van hen zit nog in een procedure.

Voor de aanscherping van de Vreemdelingenwet in 2000 duurden asielprocedures vaak lang. Uitgeprocedeerde vluchtelingen wonen ofwel in noodopvang, geregeld door gemeenten of particulieren, in reguliere opvangcentra van het ministerie van justitie of in een gewoon huis.

Asielzoekers die zijn uitgeprocedeerd, krijgen vanaf nu acht weken de tijd om de reisdocumenten voor terugkeer naar het land van herkomst in orde te maken. Ze worden daarbij geholpen door specialisten van ondermeer de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en gemeenteambtenaren. Lukt het om de papieren in orde te maken, dan krijgt de vluchteling (en zijn gezin) een vliegticket en een geldbedrag. Dat geld is bedoeld om in het land van herkomst een nieuw bestaan op te bouwen. De hoogte van het bedrag is nog niet bekend.

Asielzoekers die na acht weken nog geen papieren hebben, worden door de vreemdelingenpolitie overgebracht naar nog in te richten vertrekcentra. Daar wordt – opnieuw onder begeleiding – nog eens acht weken getracht om de papieren in orde te maken. Het gaat om sober ingerichte centra, die niet geheel gesloten zijn maar waar de vluchtelingen ook niet vrij in en uit mogen lopen. Als blijkt dat de asielzoeker écht niet weg kan, bijvoorbeeld omdat gegevens over de identiteit ontbreken, maakt hij alsnog kans op een verblijfsstatus in Nederland.

Voor de anderen volgt vreemdelingenbewaring: speciale gevangenissen. Hier wordt opnieuw gepoogd om de asielzoekers te dwingen mee te werken aan zijn vertrek. Als dat na zes maanden, de maximale termijn die voor vreemdelingenbewaring staat, niet lukt, dan heeft de asielzoeker geen recht meer op een dank boven zijn hoofd en wordt hij op straat gezet.

En deel van de 26.000 uitgeprocedeerde asielzoekers komt uiteindelijk op straat te staan en belandt in de illegaliteit. Justitie gaat ervan uit dat gemeenten geen opvang bieden. Deze zijn bang dat de praktijk zal zijn dat vluchtelingen gaan zwerven.