Op naar de nieuwe apotheker

Het monopolie voor medicijnuitgifte ligt niet langer bij de traditionele apotheek. Drogist DA en zorgverzekeraar CZ springen daar op in.

,,Het is nu afgelopen met de bonussen.''

Robert van Twuijver en Mike Leers hebben goud in hun handen. ,,Als de hele farmaceutische sector ons systeem volgt, levert dat een jaarlijkse besparing van 300 tot 600 miljoen euro op'', zeggen zij. De bazen van drogisterijketen DA en zorgverzekeraar CZ tekenden gisteren een samenwerkingsovereenkomst waarin niet langer plaats is voor het dure systeem van kortingen en bonussen die apothekers nu nog opstrijken.

In de nieuwe overeenkomst belooft Van Twuijver namens DA aan zorgverzekeraar CZ van topman Leers dat de drogisterijketen volledig inzicht zal geven in de kosten van inkoop en distributie van medicijnen. ,,Dàt zijn de kosten die wij bij CZ declareren'', zegt Van Twijver. CZ belooft op zijn beurt aan DA een normale marge te betalen, ,,en dan moet u denken aan zo'n 2 procent,'' bevestigt Van Twuijver. Volgens Leers is het nu echt afgelopen met de bonussen en hoge kortingen die apothekers in hun zak steken.

De stap van DA en CZ past in de liberalisering van de medicijnmarkt. De traditionele apotheek heeft niet langer het monopolie op de uitgifte van medicijnen. De verwachting is dat Nederland dit jaar 4,4 miljard euro aan medicijnen uitgeeft. Dat is 10 procent van de totale uitgaven aan gezondheidszorg.

Geneesmiddelen vormen de snelst stijgende kostenpost in de zorg. ,,We hebben het dan over zo'n 8 procent per jaar,'' zegt CZ-voorzitter Leers. Dat zal volgens hem alleen maar meer worden omdat Nederland meer gaat slikken. Hij noemt de vergrijzing een belangrijke aanjager van die groei. Drogisterijketen DA wil graag inspelen op die ontwikkelingen. De keten heeft 700 winkels en binnen vier jaar moeten ,,in ieder geval 200 winkels zijn omgebouwd tot gezondheidsspeciaalzaken, ``zegt Van Twuijver. Daarin zijn drogist en apotheek volledig in elkaar gevoegd. ,,Geen balie meer maar zitjes en gezondheidszuilen, waar speciaal opgeleide adviseurs aanwezig zijn om de klant voor te lichten. Alles onder toezicht van echte apothekers.''

Volgens Leers heeft CZ voor DA gekozen omdat die heeft bewezen scherp te kunnen inkopen en een grote partij is. De DA-keten heeft de meeste drogisterijen in Nederland en een marktaandeel van 18 procent. ,,Alleen Kruidvat is groter'', weet van Twuijver. DA is overigens niet de eerste drogisterij die medicijnen verkoopt. Vorig jaar opende concurrent Etos, een dochtermaatschappij van Ahold, 14 apotheken in eigen winkels of Albert Heijn-supermarkten. Maar Etos werkt volgens een andere methode dan DA en CZ voorstaan. ,,Maar zij halen hun marge uit slim inkopen en distribueren'', licht een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid desgevraagd toe.

Om die reden volgt minister Hoogervorst van Volksgezondheid het initiatief van CZ en DA nauwlettend omdat zij de kosten transparant maken en er geen plaats meer is voor bonussen en kortingen. ,,Wij zijn heel positief want het betekent dat er toch veel meer mogelijk is dan apothekers tot nu toe lieten zien en voorstelden'', aldus de woordvoerster van het ministerie.

Leers zegt al jaren te strijden tegen de honderden miljoenen euro's die apothekers naast hun normale vergoeding ontvangen bij de inkoop van medicijnen. ,,Dat maakt de zorg onnodig duur'', vindt hij, ,,Die voordelen moeten worden doorgegeven aan de klant.'' Ook de Tilburgse zorgverzekeraar VGZ kondigde gisteren aan miljoenen te willen besparen.

Zoals overal in Europa heeft ook de Nederlandse regering het afgelopen decennium van alles gedaan om die kostenstijging te remmen. ,,Maar daarin is nooit concurrentie op prijs aan de orde geweest'', vertelt Van Leers. ,,Het ging altijd over marges. De vraag was hoeveel korting de apotheker in eigen zak mocht steken en niet waar het goedkoopst kon worden ingekocht.''

Als voorbeeld noemt Leers de geneesmiddelenfabrikant Genthon. Vorig jaarveroorzaakte Genthon een rel in de apothekerswereld omdat het de prijs van de cholestorolverlager simvastatine ingrijpend verlaagde. De prijs werd 75 procent lager dan het oorspronkelijke patentmedicijn. ,,Je zou verwachten dat iedereen ging inkopen bij Genthon,'' vertelt Leers. ,,Feit is dat geen apotheker naar Genthon ging want dan liepen zij kortingen en bonussen mis.''

De strijd om de kosten gaat vooral over de generieke medicijnen: goedkope merkloze kopieen van geneesmiddelen waarop het patent verlopen is. Volgens Leers en Van Twuijver is 95 procent van de receptmedicijnen generiek. Die medicijnen zijn normaal een kwart tot driekwart goedkoper dan het oorspronkelijk patentmedicijn. Maar niet in Nederland met zijn `taxe', de prijslijst die de zorgverzekeraar gebruikt als apothekers bij hem declareren. Die taxe-prijs is vaak 60 tot 80 procent hoger dan de apotheker er bij zijn inkoop voor betaalt. In mei vorig jaar besloot de toenmalige minister van Volksgezondheid De Geus, dat daar iets aan moest gebeuren. Voortaan moesten apothekers 8 procent van de kortingen op patentgeneesmiddelen terugbetalen aan de overheid. Verder mocht voor generieke middelen zoals bijvoorbeeld maagzuurremmers of cholestorolverlagers, nog maar 60 procent in plaats van 100 procent van de vastgestelde taxeprijs gedeclareerd worden.

De apothekers zijn daartegen in beroep gegaan. Op 19 december gaf de rechter hen in hoger beroep gelijk. De manier waarop de huidige minister van Volksgezondheid Hoogervorst kortingen en bonussen wilde weghalen was strijdig met de wet. De minister heeft nu reparatiewetgeving voorgesteld waarmee hij hoopt alsnog de kortingen en bonussen voor de apothekers te kunnen afromen. Inmiddels mist hij door de rechterlijke uitspraak wel ruim 420 miljoen euro aan inkomsten. Inkomsten die hij al wel verwerkt had in zijn budget voor dit jaar. Dat geldt ook voor de zorgverzekeraars. ,,Voor CZ dreigt daardoor een tekort van 55 miljoen euro, terwijl we dat geld al wel hebben doorgegeven aan onze klanten'', zegt Leers van CZ.

De nieuwe situatie heeft ook zorgen aangewakkerd bij de traditionele apothekers. Niet alleen over hun inkomsten maar ook over de gezondheid van de patiënten. Er is twijfel bij deze groep of bij de nieuwe partijen die de medicijnmarkt op willen gekwalificeerde apothekers zullen werken. CZ en DA bevestigen dat de nieuwe apothekers ofwel bij hen in dienst komen of hun eigen winkel zullen ombouwen tot gezondheidsspeciaalzaak.

De apotheker van de toekomst zal niet altijd fysiek aanwezig hoeven zijn in zijn winkel. Volgens het ministerie van Volksgezondheid ligt er een nieuw wetsvoorstel bij de Kamer waarin afstand wordt gedaan van het principe `één vent, één tent'. Dat betekent dat één apotheker straks meerdere apotheken kan aansturen.