Inwoners Vathorst vrezen stank bagger

Morgen wordt in Amersfoort een nieuwe college van burgemeester en wethouders gepresenteerd. Het vorige viel over de aanleg van een baggerdepot bij een nieuwbouwwijk. Is de kwestie de wereld uit?

Komt het baggerdepot bij de nieuwbouwwijk Vathorst in Amersfoort er nu wel of niet? De geplande opslagplaats voor vervuild slib uit de provincie Utrecht, waar buurtbewoners al jaren tegen protesteren, was eind vorig jaar de oorzaak van het uiteenvallen van het Amersfoortse college van burgemeester en wethouders.

Morgen zal het nieuwe college worden geïnstalleerd. Dan moet duidelijk worden of de coalitiepartijen, die zijn geadviseerd door oud-minister Dijkstal, een antwoord hebben gevonden voor dit heikele onderwerp. En of het college opgewassen is tegen de wens van de provincie, die koste wat kost een bergplaats voor het slib moet vinden.

De bewoners zijn optimistisch gestemd. Verantwoordelijk minister S. Dekker (VROM) liet eerder deze maand, op de nieuwjaarsreceptie van de VVD in Amersfoort, weten mee te willen helpen zoeken naar een ,,bovenregionale oplossing voor de verwerking en stort van verontreinigde bagger''. Dit tot grote vreugde van de vereniging Geen Uitbreiding Stort (GUS), die de protesten mobiliseert. ,,De bagger is aan het verschuiven'', zegt GUS-voorzitter A. van de Wetering. Voor J. Krikke, woordvoerder van de Bewoners Vereniging Vathorst (BVV), komen de uitspraken van de minister niet als een verrassing. ,,Ik heb voor de uitspraken van de minister al geroepen dat het depot er niet komt. Daarvoor bestaat absoluut geen draagvlak in Amersfoort.''

De baggerkwestie in Amersfoort kent een lange voorgeschiedenis. Kern van het probleem is een overeenkomst die de gemeente Amersfoort in 1998 met afvalverwerker Smink sloot. Het bedrijf bezat de grond waarop de gemeente de Vinexlocatie Vathorst wilde bouwen. In ruil voor verkoop van de grond mocht het bedrijf zijn vuilstort uitbreiden en een baggerdepot van 33 hectare aanleggen. Maar voor de raadsverkiezingen van 2002 keerden alle politieke partijen in Amersfoort zich tegen de komst van het baggerdepot.

De provincie Utrecht zit omhoog met zeven miljoen kuub bagger uit waterwegen en havens. Het is verontreinigd slib (klasse III en IV) dat de provincie niet mag verlaten. Na jaren van onderzoek achtte de provincie het terrein van Smink de geschiktste plek om de bagger te storten. De provincie dwong in augustus 2002 Amersfoort met een aanwijzing akkoord te gaan met een bestemmingsplan dat een baggerdepot van 33 hectare mogelijk maakte. De Raad van State heeft bepaald dat de provincie maximaal twee miljoen kuub bagger in het depot mag storten. Het depot wordt daarmee zes meter hoog.

Veel bewoners zijn fel tegen het baggerdepot. Zo vreest de actiegroep GUS vernietiging van het landschap en extra verkeersdruk door af en aan rijdende vrachtwagens. Ook zou het depot erg stinken. ,,De wind staat gericht op Vathorst. Daar gaat straks alle stank overheen'', zegt GUS-voorzitter Van de Wetering.

Actievoerder Van de Wetering ontdekte op de website van de provincie dat deze zich niet hield aan het bestemmingsplan. De afspraak was een depot van 33 hectare, maar op de website had de provincie een `zoekgebied' van 92 hectare aangegeven.

Van de Wetering lichtte onmiddellijk de gemeenteraad in. ,,Die schrok zich rot.'' Hij had de indruk dat de provincie geen twee, maar de volle zeven miljoen kuub bagger wilde storten in het gebied bij Vathorst. ,,Dat past mooi in die 92 hectare. Maar je voelt je als burger besodemieterd.''

In het tumult dat daarop ontstond werd de gemeente verweten onvoldoende weerwerk aan de provincie geboden te hebben. Op 12 november zag het college een motie van wantrouwen aankomen die door de meerderheid van de raad gesteund zou worden.

De motie was vooral gericht tegen de wethouder van Ruimtelijk Ordening, G.J. van der Werff (VVD). ,,Wij vonden dat we onvolledig werden geïnformeerd over de baggerkwestie'', zegt M. van der Weg, fractievoorzitter van het CDA. Hierop boden de wethouders hun ontslag aan.

Volgens Van der Werff is de baggerkwestie niet de enige oorzaak van de val van het college. ,,Er speelden ook allerlei andere zaken. Het college had een hoog dualistisch gehalte. Dan krijg je een raad die alle kanten op gaat zwiepen.'' De afgetreden wethouder denkt dat de weerstand van de bewoners deels is te verklaren door gebeurtenissen zoals de vuurwerkramp in Enschede. ,,Dat heeft het vertrouwen van de burgers in de overheid geschaad. Ondanks de rapporten die aantonen dat er geen gevaar is, hebben de mensen toch een minder prettig idee bij de komst van een depot met zwaar verontreinigde bagger.''

Hans Dijkstal (VVD), oud-minister van Binnenlandse zaken, werd aangesteld als informateur voor een nieuw college. Voormalig wethouder van Ruimtelijke Ordening Van der Werff maakt geen deel uit van het nieuwe college.

Als het nieuwe college wil afzien van het baggerdepot is een conflict met de provincie waarschijnlijk onafwendbaar. Vooralsnog gaat de Utrechte gedeputeerde J. Binnekamp ervan uit dat het depot bij Vathorst gewoon doorgaat. Hij koestert ,,lichte verwachtingen'' over het vinden van een alternatief. ,,We moeten realistisch zijn. Zolang er geen alternatief gevonden wordt, gaan we door met het realiseren van een baggerdepot bij Vathorst.''

Binnekamp ontkent dat de provincie Utrecht de 92 hectare wil gebruiken voor de opslag van verontreinigde bagger. ,,Dat is onjuist. We hebben een gebied van 92 hectare genomen voor het geval Smink afhaakt of indien er een andere methode van opslag wordt toegepast waarvoor we meer ruimte nodig hebben.'' Hij begrijpt de bezwaren van de omwonenden. ,,Maar de mensen moeten zich ook realiseren dat de provincie Utrecht een baggerprobleem heeft.'' Hij voorziet geen gezondheidsproblemen voor de bewoners. ,,Er is uitgebreid onderzoek gedaan waaruit bleek dat er geen gevaar is voor de bewoners.''

Het bedrijf Smink onderschrijft de woorden van Binnekamp. ,,Ik snap dat de komst van een baggerdepot in psychische zin weerstand wekt'', reageert D. Story, directeur van Smink. Maar er zijn geen gevaren voor de bewoners, vindt hij. ,,We voldoen aan alle geldende regels omtrent de veiligheid. Een nulgarantie kan niemand geven, maar we proberen de overlast beperkt te houden.'' Ook hij ziet weinig in alternatieven.

Het ministerie van VROM doet nu onderzoek naar de mogelijkheden. Naar verwachting zijn de uitkomsten eind januari bekend.