Hof VS buigt zich over de doodstraf

Het Amerikaanse Hooggerechtshof gaat bekijken of het in strijd is met de grondwet om ter doodveroordeelden die hun misdaad als minderjarigen begingen, te executeren.

Ook bepaalt het hof of het legaal is om minderjarigen te executeren. Het Hof reageert op een mogelijk veranderende trend in de VS, waar de doodstraf voor minderjarige daders steeds meer in onbruik raakt. Zo verwierp een jury in de staat Virginia vorige maand de doodstraf voor Lee Boyd Malvo, de 17-jarige sluipschutter die schuldig werd bevonden aan de moord op tien mensen in oktober 2002. Zijn meerderjarige partner kreeg wel de doodstraf.

Slechts drie staten hebben de afgelopen tien jaar minderjarige daders (16- en 17-jarigen) geëxecuteerd. Zeventien staten hebben zichzelf een minimumleeftijd van 18 jaar opgelegd. Het aantal minderjarigen dat tussen 1990 en september vorig jaar werd geëxecuteerd, 19, is volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International wel nog steeds meer dan in alle andere landen samen.

Het hof zal kijken of er een ,,nationale consensus'' is ontstaan over de executie van minderjarige daders, vergelijkbaar met de eensgezindheid die het hof twee jaar geleden zag toen het om de doodstraf voor zwakbegaafden ging. Executie werd toen door zes van de negen rechters als ,,een wrede en ongebruikelijke straf'' gezien.

Een uitspraak van het Hooggerechtshof, die na de zomer wordt verwacht, maakt het mogelijk om een appel door de staat Missouri te horen. Missouri werd vorig jaar augustus in het ongelijk gesteld door het Hooggerechtshof van die staat. Missouri wilde een nu 27-jarige man executeren die op 17-jarige leeftijd bij een mislukte inbraak een vrouw vermoordde. Het hof van Missouri bepaalde, in een verwijzing naar de ongrondwettelijkheid van de doodstraf voor zwakbegaafden, dat de executie van minderjarige daders eveneens ,,wreed en ongebruikelijk'' was.

Volgens waarnemers is het nog onduidelijk naar welke kant het Amerikaanse Hooggerechtshof leunt. Bij een zaak in 2002 namen vier van de negen rechters de ongebruikelijke stap om bij hun afwijkende mening de doodstraf voor 16- en 17-jarigen ,,inconsistent met de zich ontwikkelende normen van fatsoen in een geciviliseerde maatschappij'' te noemen.

Maar drie meer conservatieve rechters noemden eerder dat jaar het bewijs voor een groeiende consensus ,,pijnlijk zwak'' en menen dat de grondwet het besluit tot straffen overlaat aan staten, aanklagers en juries. De uitkomst hangt waarschijnlijk af van rechters Sandra Day O'Connor en Anthony M. Kennedy. Zij ondersteunen de meeste doodstraffen, maar stemden voor de ongrondwettigheid van de doodstraf voor zwakzinnigen. De VS zijn het enige land dat executie van minderjarigen toestaat, en het enige land dat de Universele Verklaring van de Rechten van het Kind, waarin de doodstraf voor minderjarigen verbiedt, niet heeft ondertekend.