Engelina

In een boekenstalletje op het Waterlooplein pakte ik het boek Een filosofie van het wonen uit een doos. Waarom dit boek?

Geen idee, het onderwerp interesseert me nauwelijks. God (ja, Hij bestaat tóch) moet het zo gewild hebben.

Voorin het boek stond met de hand geschreven de volgende opdracht: ,,Voor Aagje en Hans ter herinnering aan de enorme steun `in de dagen zonder Engelina'. Vader.'' Gedateerd: 28 juli 1992, Deventer.

Dat is het riskante van het verkopen van boeken-met-een-opdracht. Voor je het weet liggen de intiemste betuigingen van aanhankelijkheid op straat, voorwerp van speculatie voor ongezonde nieuwsgierigen, zoals laaghartige columnisten.

De uren na mijn mysterieuze vondst woelde vooral deze vraag door mijn hoofd: wie was Engelina? Hij had het tussen aanhalingstekens gezet: ,,In de dagen zonder Engelina''. Alsof het in de familiekring om een begrip ging. Het waren zware dagen geweest, er was heel wat afgepraat over Engelina, maar het was uiteindelijk toch nog allemaal goed gekomen de dagen waren nu weer mét Engelina gevuld.

Ik begon scenario's te ontwerpen.

Engelina moet de vrouw of vriendin van de vader zijn geweest. Er is iets dramatisch met haar gebeurd. Ze is een poosje met de noorderzon vertrokken, of ze is in het ziekenhuis of een psychiatrische inrichting opgenomen. De kinderen leefden geweldig mee, Aagje kookte voor pa, Hans troostte tot hij scheel zag.

Andere mogelijkheid: vader was weduwnaar en had thuis nog de zorg voor een kind, Engelina. Er ontstond een crisis rond haar en Aagje en Hans ontfermden zich over vader.

Zou Engelina ook een hond geweest kunnen zijn? Jawel, maar het is minder waarschijnlijk dat vader daarvan zó in de war raakt. Het is in theorie zelfs mogelijk dat Engelina een stoffelijk iets is geweest. Ik denk daarbij aan een schip, een sleepboot, een zeiljacht, zoiets. Vader voer ermee op de IJssel (Deventer!), maar hij moest voor een reparatie naar de wal, waar Aagje en Hans hem hartelijk opvingen.

Dit brengt ons op enkele pijnlijkere kwesties: hoe is na 1992 de relatie tussen Aagje en Hans onderling en die tussen hen en hun (schoon)vader?

Niet best, vrees ik. Aagje en Hans kunnen broer en zus zijn geweest, maar ik geloof eerder dat het een echtpaar was, de een kind, de ander schoonkind van de vader. Misschien zijn Aagje en Hans later uit elkaar gegaan. Hans, de zoon, ging met een vriendin aan de haal (zo gaat het meestal) en Aagje zat met dat duffe boek van haar schoonvader. Om van alle herinneringen verlost te zijn, bracht ze het naar het antiquariaat.

Er is ook nog een extreem wrange mogelijkheid. Aagje en Hans zijn nog steeds gelukkig getrouwd. Ze hebben de plotselinge dood van hun (schoon)vader als een grote bevrijding ervaren. Hij was een buitengewoon lastige man die veel te lang bleef logeren als hij zich weer eens eenzaam voelde. De dag na de begrafenis ging Hans met het boek naar het antiquariaat.

,,Hoeveel wil je ervoor geven?'' vroeg hij.

,,Niets'', zei de handelaar.

,,Ook goed'', zei Hans, ,,als ik het maar kwijt ben.''