Een rode loper voor Hu Jintao

Opnieuw heeft de Chinese aanpak van verdeel-en-heers succes in Europa. Parijs heeft de rode loper uitgelegd voor het bezoek van president Hu Jintao. Niemand wil ruzie met Peking.

Het moet de Chinese president Hu Jintao gisteren als muziek in de oren hebben geklonken. Zijn Franse gastheer Jacques Chirac noemde tijdens een diner in het Franse presidentiële paleis het Taiwanese plan om een referendum te houden een ,,zware vergissing''.

Dat referendum is in de ogen van de rest van de wereld niet zo'n spectaculaire gebeurtenis: het legt de vraag aan de Taiwanese kiezers voor of het land zich zwaarder mag gaan bewapenen als China vanaf het vasteland zijn kruisraketten op het eiland gericht blijft houden. Peking ziet het houden van referenda op Taiwan echter als een eerste stap in de richting van een formele bevestiging van de onafhankelijke status die het eiland de facto al sinds 1949 kent. Formele afscheiding is voor Peking absoluut onacceptabel.

Dat Hu blij is met Chirac's uitspraak, is ook omdat Frankrijk daarmee veel verder gaat dan de Amerikanen eerder deden. De Verenigde Staten hebben weliswaar laten weten dat ze een referendum onverstandig vinden, maar tegelijkertijd gaf een hoge Amerikaanse militair eerder deze maand ook aan dat de VS Taiwan nog steeds zullen steunen, mocht China het eiland ooit met geweld willen veroveren.

De toon van de Europese Unie ten opzichte van China, met Frankrijk voorop, is ook op andere terreinen minder confronterend dan de Amerikaanse. Zo pleitte Frankrijk gisteren voor het opheffen van het EU-wapenembargo tegen China, terwijl de VS vasthouden aan een verbod op de export van hoogwaardige technologie die (ook) voor militaire doeleinden is in te zetten.

Dat China geïnteresseerd is in samenwerking met dit relatief milde Europa, is ook om andere redenen begrijpelijk. Waar het niet denkbeeldig is dat Amerika en China ooit militair tegenover elkaar komen te staan, ligt dat met Europa veel minder voor de hand.

Ook komt het China goed uit dat het Verenigd Europa in de praktijk nog helemaal niet zo verenigd is. Veel landen zijn bang om de commerciële boot in China te missen als ze zich harder opstellen tegenover Peking dan andere EU-landen, en van die angst weet China steeds weer handig gebruik te maken.Toen Nederland twee jaar geleden een lading uit China afkomstige vis en vlees vernietigde omdat EU-richtlijnen daartoe verplichtten, kreeg Nederland, en niet de hele EU, als wraak te maken met een Chinese boycot van dierlijke producten afkomstig uit Nederland. Het kostte Nederland toen de nodige moeite om de EU te bewegen om voor de Nederlandse belangen op te komen, en ook China bleef hardnekkig proberen om de zaak bilateraal met Nederland te schikken.

Ook het wel of niet opheffen van het wapenembargo, dat in 1989 werd ingesteld als reactie op het Chinese legeroptreden tegen de studenten op het Plein van de Hemelse Vrede, is voor China interessant. Ongetwijfeld zal China de suggestie wekken dat landen die voor opheffing van het embargo zijn, in de toekomst kunnen rekenen op `betere banden' met China, iets wat bedrijven in de EU zullen uitleggen als betere kansen op interessante commerciële (overheids-)contracten.

Grootste slachtoffer van een innerlijk verdeelde EU wordt waarschijnlijk de mensenrechtendiscussie. Chirac noemde de mensenrechten wel, maar hij drukte zich tegenover Hu wel zeer diplomatiek uit: ,,Respect voor mensenrechten is een noodzakelijk voorwaarde voor de ontwikkeling van moderne maatschappijen en economieën. Ik weet dat dat een van uw prioriteiten is'', zo zei hij slechts.

En daarmee lijkt er een periode aangebroken in de betrekkingen tussen de Europese Unie en China waarbij de Europese landen elkaar de loef proberen af te steken in vriendelijkheid tegenover China. De regeringen van de lidstaten menen dat het grote belang van een hechte economische relatie met China hen eenvoudig geen andere weg open laat.