Een groots schelmenverhaal

Paul Verhoeven had grootse plannen. Hij wilde Iskander van Couperus verfilmen, of de Anton Wachter-boeken van Vestdijk. Maar zoiets was anno 1968 veel te hoog gegrepen voor een 30-jarige, die alleen nog maar een opdrachtfilmpje voor het Korps Mariniers had gemaakt – hoe brutaal en energiek dat filmpje ook was. ,,Ik heb toen, zeg maar, eieren voor mijn geld gekozen'', zegt hij vanavond in de geschiedenisrubriek Andere tijden die geheel is gewijd aan de tv-serie die Verhoeven vervolgens ter hand nam: Floris.

Het afgelopen jaar zijn de opnamen gemaakt voor de gelijknamige bioscoopfilm, die in december in première gaat. Nu speelt de hedendaagse hartendief Michiel Huisman de rol die destijds de beginnende Rutger Hauer tot een ster maakte. En te oordelen naar de locatie-opnamen waarmee deze aflevering begint, wordt Huisman een iets andere ridder dan Hauer was – minder staalblauw, minder ver boven zijn omgeving verheven. ,,Het is een moderne film'', beaamt Jean van de Velde, die de nieuwe verfilming regisseert ,,Hij is iets zachter dan Rutger.''

Over die film gaat het vanavond verder niet, maar wel over de serie. Hoe bij de NOS het idee ontstond om een Nederlandse tegenhanger te maken van de populaire ridderseries uit België en Frankrijk uit die dagen, hoe de keus op Paul Verhoeven viel – het van de nouvelle vague vervulde filmwereldje uit die tijd keek nog met veel dédain op de televisie neer – en hoe scenarist Gerard Soeteman toen op het spoor kwam van de 24-jarige Hauer. Het is bijna allemaal al vaker verteld, bijvoorbeeld in de levendige documentaire De ridder en de fakir van Omroep Gelderland, die ook is vastgelegd op een succesvolle dvd-box met de hele serie. Maar het blijft een mooi verhaal, en Verhoeven en Soeteman zijn nog steeds ideale vertellers. Bovendien heeft Andere tijden er prachtig archiefmateriaal bij gevonden. Niet alleen van Hauer als pril toneelspelertje bij de toenmalige Noorder Compagnie, maar ook van de piepjonge Carol van Herwijnen die aanvankelijk de titelrol zou spelen.

Voor de twaalf afleveringen was een budget van 355.000 gulden beschikbaar. De serie kostte uiteindelijk 1,2 miljoen. Ook dat maakte Floris tot één van de grootste schelmenverhalen uit de geschiedenis van de Nederlandse televisie.

Andere tijden, NPS/VPRO, Ned.3, 20.55-21.30u.