Alle varkens zijn gelijk, maar...

Vijftien jaar geleden werd Staalbankiers door de toenmalige grootaandeelhouder gered, toen slechte kredieten en financiële hoogstandjes de Haagse bank fataal dreigden de worden. Die grootaandeelhouder was Vendex International, het warenhuizen- en dienstenconglomeraat, dat toen nog in familiehanden was.

Nu draait grootaandeelhouder Achmea op voor de verliezen van Staalbankiers, die zijn ontstaan door stroppen in de kredietverlening, dure automatisering en rappe groei van de kantoren.

Elke economische expansie eindigt in krimp. maar dan zijn de mannen en vrouwen die furore maakten in de groei- en bloeitijd meestal al weer weg, naar nieuwe uitdagingen. Het is de economie van de varkenscyclus, die in het bankwezen steeds opnieuw wordt ontdekt. Alleen daarom al is het nuttig dat de Nederlandsche Bank een oogje in het zeil houdt.

De cyclus oogt simpel: de varkens komen naar de markt, de vraag van consumenten blijkt groter dan de boeren dachten, de prijzen stijgen, meer varkensboeren komen op de markt af, met meer varkens, de vraag stijgt niet meer zo hard, nog meer varkens worden aangevoerd, de vraag is verzadigd, de prijzen dalen, maar ja, het aanbod blijft aanzienlijk door de varkensboeren die net begonnen zijn toch hun dieren naar de markt brengen. Soms in opdracht van de bank. De prijzen kelderen, de eerste faillissementen, het aanbod daalt nu echt, een koude sanering, nog meer debacles en banenverlies. Het aanbod daalt verder, de markt herstelt zich, op termijn. De bank die net wat meer varkenboeren krediet gaf, is nu het haasje.

Dit patroon illustreert dat de winstgevendheid en de stroppen van banken een heel trage barometer zijn van de economie. Het duurt meestal wel een tijd voordat banken hun verlies nemen op slecht betalende klanten. Wanneer de economie al weer wat aantrekt, komen de stroppen bij banken pas boven tafel. Dat is meestal ook hun redding: de inkomsten uit de groeiende economie zijn het geld waarmee de stroppen worden gefinancierd. Om het cru te zeggen: de goede klanten financieren de gaten die zijn geslagen door de slechte klanten dan wel hun overmoedige bankiers.

Het goede nieuws is dat sommige bankiers, met geluk of wijsheid, de varkenscyclus wel weten te temmen. Geen enkele grote bank is na het leeglopen van de internetballon en de boekhoud-schandalen op de fles gegaan, al zijn er in Japan en Duitsland wel twijfelgevallen. In Nederland zijn het juist kleine buitenlandse dochters die hun kredietzaken staken of terugschroeven: Japanners, de Belgische KBC. Onder banken geldt: klein is niet fijn.