Uitvinder van de bicicleta

O Diamante Negro (de zwarte diamant) en O Mágico (de tovenaar) waren de bijnamen van de Braziliaanse voetballer Leonidas da Silva, kortweg Leonidas. De zaterdag overleden spits uit Rio de Janeiro was beroemd vanwege zijn acrobatische hoogstandjes op het voetbalveld, waarvan één hem wereldfaam bezorgde. Leonidas staat namelijk te boek als de officieuze uitvinder van de bicicleta, de omhaal.

Bij deze beweging, meestal uit nood geboren na een mislukte voorzet, poogt een voetballer te scoren terwijl hij ondersteboven in de lucht hangt. In Nederland verwierf Marco van Basten bekendheid toen hij in 1986 voor Ajax tegen FC Den Bosch met een omhaal binnenschoot. Leonidas' landgenoot Zico heeft met enige regelmaat versies van de bicicleta uitgevoerd, waardoor hij soms als uitvinder wordt aangemerkt.

Door zijn omhaal werd Leonidas de eerste profvoetballer van Brazilië, het land waarmee hij deelnam aan twee wereldkampioenschappen. Vooral zijn tweede WK – in 1938 – was memorabel. Leonidas werd topscorer met acht doelpunten. In de verregende kwartfinale tegen Polen scoorde hij vier keer. Na de hoosbui ontving hij een waarschuwing omdat hij het duel op blote voeten wilde uitspelen. Onder aanvoering van Leonidas en verdediger Domingos had Brazilië het WK kunnen winnen, maar arrogantie van bondscoach Pimenta nekte het elftal. De trainer besloot Leonidas te sparen in de halve finale en prompt verloor Brazilië van de latere wereldkampioen Italië.

Op Leonidas' erelijst prijken drie kampioenschappen van de staat Rio, vijf van de staat São Paulo en één landstitel (de Coppa Rocca). Nog altijd staat hij bekend als een van de grootste voetballers uit de geschiedenis van de Braziliaanse clubs Flamengo en São Paulo. Faam in Europa kreeg Leonidas alleen door het WK van 1938 en zijn omhaal, want zijn clubcarrière bleef beperkt tot Zuid-Amerika.

Dit weekeinde overleed `de man van rubber' aan de gevolgen van Alzheimer, een ziekte waar hij sinds 1974 aan leed.

Uit waardering voor de man die 25 keer scoorde in 26 interlands droegen de Braziliaanse spelers gisteren zwarte rouwbanden tijdens de olympische kwalificatiewedstrijd tegen Paraguay. Leonidas werd negentig jaar.