Rubens Kwartet: studeren en optreden

Het Rubens Kwartet, onlangs winnaar van de belangrijke Kunstprijs 2003, gebruikt de 25.000 euro om verder te leren.

,,Met zijn vieren bespelen we een instrument van zestien snaren. Maar we blijven ook vier individuen met een eigen karakter. Dat zoeken naar de balans tussen eenheid en individualiteit, dat maakt het zo bijzonder om een strijkkwartet te zijn. En dan is er nog dat fantastische kwartetrepertoire!''

Roeland Jagers (23) is de altviolist van het Rubens Kwartet, dat drie jaar geleden werd opgericht door studenten van de conservatoria in Den Haag, Utrecht, Tilburg en Amsterdam. Het Rubens Kwartet wordt aangevoerd door Quirine Scheffers (27), tweede violiste is Eefje Habraken (25) en Joachim Eijlander (28) is de cellist. ,,Ik hou zo van die bijzondere samenklank'', zegt Eefje, terwijl Quirine benadrukt hoe fijn het is dat je in een strijkkwartet je eigen persoonlijkheid kwijt kunt. ,,Ik doe het gewoon omdat ik ervan houd'', zegt Roeland. ,,En als je iets doet, dan moet je het goed doen.''

Dagelijks repeteert het Rubens Kwartet urenlang. En dat helpt, want onlangs won het aankomende kwartet de Kunstprijs 2003 Muziek, voorheen de Philip Morris Finest Selection Award. In het rapport van de jury, met onder anderen Theo Olof en Joop Stokkermans, werd het Rubens Kwartet geprezen om het uitgebreide repertoire van Purcell tot Piazzolla, van Mozart tot Kurtág. En ook om de homogenitieit van het samenspel: ,,Dat getuigt van een ware ensemblecultuur, waarin hartstocht en uitdrukkingskracht hand in hand gaan met een fijn gevoel voor kleur en stijl.''

Dankzij de prijs van 25.000 euro en een financiële ondersteuning van het Prins Bernhard Cultuurfonds kan het Rubens Kwartet de komende anderhalf jaar zijn fulltime opleiding voltooien aan de Nederlandse Strijk Kwartet Academie (NSKA). Die werd in 2001 opgericht door Stefan Metz, cellist van het voormalige Orlando Kwartet. Onmiddellijk dienden de jonge strijkkwartetten zich aan, zoals het Matangi Kwartet en het Romeo Kwartet. De musici van het Romeo Kwartet hebben het daarbij extra zwaar, want zij hebben ook een orkestbaan.

De beginnende strijkkwartetten beconcurreren elkaar op de veelal kleinere kamermuziekpodia van ons land met gemiddeld zo'n zestig concerten per jaar. Ze profiteren daarbij van de Stichting Strijkkwartetten Nederland met een indrukwekkend circuit van zaaltjes in fraaie kastelen en patriciërshuizen. Ook zijn er nog de kwartetconcerten van de Debuutserie, opgezet door Ton Hartsuiker en Muziekcentrum Vredenburg.

Het Rubens Kwartet volgde via de NSKA masterclasses bij onder anderen Norbert Brainin en Martin Lovett van het legendarische Amadeus Kwartet, Milan Skampa van het Smetana Kwartet, Valentin Berlinsky van het Borodin Kwartet en de componist György Kurtág. Hun jarenlange ervaring en wijze raadgevingen vallen deels af te luisteren aan de eerste cd van de NSKA, waarop het Matangi Kwartet en het Rubens Kwartet zijn te horen in werk van Schumann, Röntgen, Mozart en Andriessen.

De inzet waarmee het Rubens Kwartet Mozarts Strijkkwartet KV 499 en De Tuin van Eros uit 1939 van Louis Andriessen uitvoert is muzikaal ontroerend. Maar in technisch opzicht ontbreekt er nog wel wat aan de enthousiaste speelcultuur van het kwartet. Niet voor niets beschouwde Beethoven het strijkkwartet als de allerhoogste muziekvorm. Maar het is vermoedelijk ook de moeilijkste muziekvorm, omdat letterlijk elke stem telt en er niets te verdoezelen valt vanwege de uitzonderlijke transparantie van het genre.

Het Rubens Kwartet laat zich niet afschrikken door die moeilijkheden en uitbreiding van het repertoire en muzikale leergierigheid staan voorop. ,,Het liefst zouden we nog heel vaak les hebben van Gyorgy Kurtág'', zegt primarius Quirine. ,,Hij gaat het diepst van allemaal. Kurtág is een hele inspirerende leraar. Als hij iets voorzingt of op de piano voorspeelt, komt de muziek ineens helemaal tot leven.''

Concerten: 28/1 Stadhuis Middelburg; 30/1 Het Odapark Venray; 31/1 Bethaniënklooster Amsterdam; 1/2 Gunst Wat Een Kunst Den Haag; 14/2 Amstelkerk Amsterdam; 15/2 Geertekerk Utrecht; 18/2 Uno coll Altro Peer (B); 29/2 Hotel Vennendal Nunspeet; 7/3 De Roestbak Almere-Haven; 19/3 Concertgebouw Amsterdam; 21/3 Goudsche Schouwburg Gouda. Inl. www.rubenskwartet.com