Gevangenenruil Israël op komst

Israël laat donderdag 435 Palestijnse en andere Arabische gevangenen en een Duitser vrij. In ruil daarvoor draagt de Libanese moslim-fundamentalistische organisatie Hezbollah de gedetineerde zakenman Tannenbaum en de stoffelijke resten van drie Israëlische soldaten over.

In het kader van deze overeenkomst tussen de twee vijanden, die onder Duitse leiding tot stand kwam en zaterdag door de Duitse regering werd bekendgemaakt, laat Duitsland bovendien twee Libanezen en een Iraniër gaan. Frankrijk en Zwitserland overwegen een soortgelijk gebaar.

Israël zal de Libanees Samir Qantar, die in 1979 drie Israëliërs vermoordde, pas vrijlaten als een gezamenlijk comité van Duitsland en Hezbollah met hulp van Iran heeft vastgesteld of de vermiste Israëlische vlieger Ron Arad nog in leven is, en zo ja, wordt vrijgelaten. Als Arad niet meer leeft, moet worden uitgezocht waar zijn lichaam is. Dit element van de overeenkomst zorgde ervoor dat de Israëlische regering met 14 tegen 3 stemmen instemde met de deal, die onder leiding van de Duitser Ernst Urhrlau na drie jaar onderhandelen tot stand is gekomen. Qantar nu vrijlaten was voor een meerderheid van ministers onbespreekbaar.

In Israël is het derde akkoord met Hezbollah sinds 1996 in het parlement en de media met gemengde gevoelens begroet. Een hoge prijs voor een bescheiden resultaat, was de teneur van de reacties ter rechterzijde in de Knesset, waar sommigen zelfs spraken van ,,gekkenwerk'' en ,,verraad''. Premier Sharon verdedigde de deal als ,,een correct, moreel verantwoord, afgewogen besluit''.

De stemming in het land werd onder woorden gebracht door de grootste krant van het land, Yediot Ahronot. ,,Er was geen keus. Israël is een democratisch land dat zijn onderdanen niet in de steek kan laten en niet kan overleveren aan de moordenaars van Hezbollah en ook niet onverschillig kan blijven voor de pijn van de families van omgekomen soldaten'', aldus de krant.

De gevangenenruil heeft voor premier Sharon, tegen wie een justitieel onderzoek loopt, geen onmiddellijke politieke voor- of nadelen. Hezbollah, de grote shi'itische politieke en militaire organisatie die tot wasdom kwam tijdens de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon, is en blijft de vijand. In de slechte verhoudingen met Libanon en Syrië verandert er evenmin iets.

Hoewel het vrijlaten van van vrijlaten van ,,anti-semitische terroristen''(minister Uzi Landau) in Israël zeer gevoelig ligt is het niet de eerste keer dat met Hezbollah overeenkomsten worden gesloten om al dan niet levende Israëliërs te ruilen voor Arabische gevangenen. Het is ook niet voor het eerst dat een grote groep Palestijnen vervroegd wordt vrijgelaten: in 1985 kwamen 1.150 Palestijnen vrij. Er zitten nu bijna 7.000 Palestijnen in Israëlische gevangenissen.

De Palestijnen hebben dan ook teleurgesteld gereageerd op het resultaat. De lijst is nog niet gepubliceerd, maar voor zover bekend staan er geen namen op van Palestijnen die aanslagen hebben gepleegd. Degenen die nu vrijkomen, zouden binnen uiterlijk drie jaar worden vrijgelaten wegens het uitzitten van de straf.

Maar Hezbollahleider sjeik Hassan Nasrallah zei gisteren in Beiroet dat als de tweede fase van de overeenkomst (de zoektocht naar Ron Arad) succesvol verloopt ,,Israël opnieuw een groot aantal Arabische gevangenen, onder wie Palestijnen zal vrijlaten, want Israël heeft zich bereid getoond ook voor de tweede fase een hoge prijs te betalen''. Als dat niet gebeurt, zo dreigde Nasrallah, zal Hezbollah doorgaan met het ontvoeren van Israëlische soldaten in het Libanees-Israëlische grensgebied.

In de vrijlating van twee prominente, door Israël ontvoerde Hezbollah-leden, sjeik Obeid en Mustafa Dirani, wordt de verklaring gezocht voor het feit dat de recente Israëlische aanvallen op twee doelen in Zuid-Libanon geen invloed hebben gehad op de diplomatie van Ernst Urhlau. De Duitser zelf wilde daar niets over zeggen, omdat de tweede fase nu zal beginnen. Urhlau zei wel dat Iran achter de schermen een zinvolle rol heeft gespeeld: ,,Iran heeft Hezbollah onder zware druk gezet om met de huidige voorwaarden in te stemmen. Iran kan zeer overtuigend zijn.''