Uitzettingsbeleid wekt woede op

In drie jaar moeten 26.000 uitgeprocedeerde asielzoekers worden uitgezet. De onrust is groot.

VluchtelingenWerk Nederland en kerkelijke organisaties als INLIA worden overstelpt met reacties van verontruste burgers, actiecomités, scholen, buurtverenigingen en asielzoekers zelf die vragen wat er gaat gebeuren met al die vluchtelingen, die hier vaak al zes tot soms tien jaar wonen, en die door minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie) niet als schrijnend geval zijn aangemerkt. Ook gemeenten en provincies, met name in het noorden, hebben twijfels over het geringe aantal asielzoekers – 2.334 – dat alsnog mag blijven.

Stichting Vluchtelingenzorg in het Friese Wûnseradiel zegt asielzoekers te zullen helpen bij het vinden van een onderduikadres. ,,Het is nu kiezen uit twee kwaden'', aldus coördinator J. Buis. ,,Mensen moeten of terug naar hun land waar het onveilig is, of onderduiken.''

Het zal F.Oosterhof van Van Hart Pardon in Groningen niet verbazen als verontruste burgers die het beleid van Verdonk inhumaan vinden ,,een menselijk schild'' zullen vormen als asielzoekers door de vreemdelingenpolitie uit hun huis of de opvang worden gezet. Haar zoon Vincent is bevriend met een kind uit een Chinees gezin dat hier negen jaar woont en in China niet meer welkom is. Het gezin bestaat inmiddels uit drie kinderen.

In Bergen op Zoom wordt maandag al actie ondernomen door de Algemene Basisschool Oost en het Gymnasium Juvenaat. In een optocht vragen de schoolkinderen dan aan het gemeentebestuur te verhinderen dat het Servisch-Kroatische gezin Radavokic met drie kinderen van 15, 14 en 11 jaar oud het land wordt uitgezet.

Van de 2.334 asielzoekers die alsnog een verblijfsvergunning kregen, zaten 2.097 na vijf jaar nog steeds in de eerste procedure. De situatie van 237 andere asielzoekers werd als zo schrijnend gezien, dat ook zij van de minister een verblijfsvergunning ontvangen.

Nu het kabinet nog één keer over het hart heeft gestreken – in de oude Vreemdelingenwet duurden de procedures immers té lang – wil Verdonk van nu af aan een streng uitzetbeleid gaan voeren. Het is het sluitstuk, aldus de minister, van de aangescherpte Vreemdelingenwet uit 2000, die de instroom van asielzoekers beperkt en de procedures versnelt.

Verdonk wil uitgeprocedeerde asielzoekers ook uitzetten omdat ze de huizen waarin deze mensen wonen nodig heeft voor asielzoekers die wel zijn toegelaten. ,,Menigeen van hen verblijft noodgedwongen op een kamertje van twee bij twee in een opvangcentrum'', aldus Verdonk gisteren, ,,terwijl juist deze mensen recht hebben op een huis. We moeten ons voor hén inzetten.''

De meerderheid van de Tweede Kamer (CDA, PvdA, VVD, LPF) is het ermee eens dat de overheid ook de oude groep asielzoekers dwingt terug te keren. De nog in te richten vertrekcentra – er moet plaats komen voor in totaal 1.500 vluchtelingen verspreid over het land – zijn onderdeel van dat beleid.

GroenLinks en de SP verzetten zich nog steeds tegen deze oplossing. Samen met de kleine christelijke partijen, PvdA, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en kerkelijke en andere hulporganisaties hebben ze tevergeefs aangedrongen op een ruimere pardonregeling. Ten minste 6.000 vluchtelingen had Verdonk volgens hen op grond van de pardonregeling moeten toestaan alsnog in Nederland te blijven. Het Kamerlid De Wit (SP) vindt het ,,teleurstellend'' dat de ministers slechts 237 vluchtelingen van een verblijfsstatus heeft voorzien. ,,Terwijl ze 9.800 brieven met schrijnende verhalen heeft ontvangen.''

Uitgeprocedeerde asielzoekers die binnen acht weken vrijwillig de reisdocumenten in orde maken, krijgen als steun in de rug een en nog nader te bepalen bonus van Verdonk. Wie dat binnen die tijd niet lukt of wie niet meewerkt, gaat naar een sober ingericht vertrekcentrum.

Een van de gelukkige blijvers is de 32-jarige Nigeriaanse Esther Uhunamure in Kollumerzwaag. Zij werd met haar man en kinderen geportretteerd in het januari nummer van M, het maandblad van NRC Handelsblad. Gisteren maakte S. van der Wal van het actiecomité `Esther moat bliuwe' tijdens een drukbezochte bijeenkomst in het dorpshuis bekend dat Esther kán blijven. Esther woont met haar in Nederland geboren dochters samen met haar partner, de veehouder W. van der Zwaag. Ze verblijft sinds vijf jaar illegaal in Nederland. Vorig jaar mei besliste de rechter dat zij het land uit moest.