Subsidie voor tweede studie geschrapt

Universiteiten en hogescholen krijgen in de toekomst niet langer extra geld als een student twee of drie studies volgt. Ook de financiering van studenten die van buiten de Europese Unie komen, zal worden gestaakt.

Dat staat in het Hoger onderwijs- en onderzoekplan (HOOP) 2004 van staatssecretaris Nijs (VVD, Onderwijs). Het kabinet heeft hier gistermiddag mee ingestemd. Eind 2002 raakte Nijs nog openlijk in conflict met onderwijsminister Van der Hoeven (CDA) over de financiering van de tweede en derde studie. Van der Hoeven ergerde zich aan het plan en zei daar niets voor te voelen. Nijs zei gisteren bij de presentatie van het rapport dat er ongeveer 10.000 studenten die naast hun reguliere studie ook nog een tweede studie doen. ,,Maar het is geen vetpot in het hoger onderwijs'', aldus Nijs.

De staatssecretaris zei gisteren verder dat het hoger onderwijsstelsel meer ruimte moet bieden aan goed presterende studenten en onderzoekers. ,,Het wordt tijd voor de Nederlandse Harvard'', aldus Nijs. Universiteiten en hogescholen moeten meer werk maken van de selectie van studenten en mogen in de toekomst meer collegegeld vragen voor goede opleidingen. Volgens Nijs heeft selectie en differentiatie als gevolg dat het rendement en de kwaliteit van het hoger onderwijs omhooggaan.

Het rapport is opvallend kritisch over de staat van het Nederlandse hoger onderwijs. Zo studeren naar verhouding steeds minder studenten af aan universiteiten en hogescholen, presteren de meeste instellingen in de Europese middenmoot en blijft het aantal promovendi internationaal gezien sterk achter.

Bovendien slagen Nederlandse instellingen er onvoldoende in zichzelf aantrekkelijk te maken voor buitenlandse studenten. Dat zou liggen aan te weinig ,,zichtbare toppen om zich internationaal mee te profileren'' en aan een gebrek aan drang om met goede prestaties te koop te lopen.

Ook laten Nederlandse instellingen te weinig zien wat zij in huis hebben. Zo biedt naast het Verenigd Koninkrijk geen enkel Europees land zoveel colleges in het Engels aan, maar weten maar weinig buitenlandse studenten dat.

In het rapport staat verder dat instellingen zich moeten concentreren op gebieden waar zij in uitblinken en minder goede onderwijs- en onderzoeksprogramma's ,,afbouwen''. De doorstroming van studenten van het hbo naar het wetenschappelijk onderwijs kan volgens Nijs ook stukken beter.

Verder moet het bedrijfsleven volgens Nijs een grotere rol krijgen bij de bekostiging van het hoger onderwijs en het onderwijs en onderzoek. Zij wil bovendien prestatiecontracten afsluiten met de instellingen om hun resultaten controleerbaar te maken.