Slapeloze nachten over het familiekapitaal

Het is de nachtmerrie van iedere vermogende ouder: geld nalaten aan een spilziek kind. Cliënten van de bank Schretlen & Co kunnen hun nakomelingen sinds kort aanmelden voor een financiële opvoedcursus. ,,Als ik de aandelen van opa erf, moet ik toch kunnen handelen?''

Sinds enkele weken worden Het Financieele Dagblad en weekblad FEM Business opgesierd met een in het oog springende advertentie. Boven een zwartwitfoto van een gedistingeerde heer op leeftijd in krijtstreeppak en een in leer gestoken puber met hanenkam staat de tekst: `Hij (de vader, red.) is goed voor 5 miljoen euro. En hij (de zoon) gaat het erven'. Als de boodschap niet meteen duidelijk is, moet de begeleidende tekst uitkomst bieden: `Vermogen vergaren kost een paar slapeloze nachten. Maar vermogen nalaten vormt voor velen van ons een behoorlijk boze droom.''

Met de reclamecampagne speelt Schretlen & Co – een in 1911 opgerichte bank die zich richt op vermogende particulieren en middelgrote institutionele beleggers – als eerste in op een angst die onder bemiddelde Nederlanders wijdverbreid is: dat erfgenamen het familiekapitaal opsouperen. Want wat nu als vader in dertig jaar tijd een goedlopende onderneming heeft opgebouwd en zijn zoon de miljoenen na zijn dood flink laat rollen? Aandelen en obligaties? Heeft hij nooit van gehoord. Een spaarrekening? Ouderwets. Liever koopt hij een villa in Marbella en schaft hij een jacht aan voor zijn minnares. Het is een doemscenario dat niet zelden werkelijkheid wordt.

Om dit soort ontwikkelingen voor te zijn, biedt Schretlen & Co haar cliënten sinds oktober vorig jaar een gratis service aan, die volgens de bank nu al ,,een bescheiden succes'' mag worden genoemd: FutureS & Co. Zo'n tweehonderd kinderen en kleinkinderen van cliënten van de bank volgen een financiële opvoedcursus die hen klaar moet stomen voor het grote werk. Ze krijgen bedrijfspresentaties van De Nederlandsche Bank, Shell en Euronext, leren hoe ze een ondernemingsplan moeten opstellen en volgen workshops in beleggen. Ook krijgt iedere deelnemer – het merendeel bestaat uit 12- tot 18-jarigen – toegang tot een beveiligde website met informatie over financiële planning en tips voor het oprichten van een eigen bedrijf.

`Waanzinnig interessant'', vindt Yorick Groeneweg (14, 3-havo) wiens grootvader, een gepensioneerde zakenman, klant is van Schretlen & Co. Opa heeft veel aandelen, en daar zal hij later vast wat van erven. ,,Dan is het toch handig als ik weet hoe ik moet handelen?''

Bij de workshop beleggen, vorige maand in Rotterdam, konden hij en vijf andere deelnemers het virtuele beleggingsspel Investor Game spelen. Een medewerker van de bank hield een inleidend praatje over de verschillen in risico's bij sparen en beleggen, en de kenmerken van aandelen, obligaties en opties. Ook werden diverse beleggingsstrategieën op een rij gezet. Vervolgens mochten de jonge cursisten zelf als (denkbeeldige) fondsmanager aan de slag gaan. Yorick: ,,We kregen de beschikking over 1 miljoen euro. Ik heb mijn geld vooral in winstgevende bedrijven gestoken: Shell en Gucci. Met goed resultaat. Mijn winstfactor? 1,084. Niet slecht voor een beginneling.''

Yoricks vader, Jan Groeneweg, heeft er alle vertrouwen in dat zijn zoon het familiekapitaal later ,,met beleid'' zal beheren. Maar als pensioenadviseur bij een verzekeringsmaatschappij heeft hij ook wel eens anders meegemaakt. ,,Vermogende mensen dénken vaak dat ze hun zaakjes goed hebben geregeld, maar als ze overlijden, blijkt dat tegen te vallen. Hun kinderen weten van toeten noch blazen en binnen no time wordt er een aardig kapitaal doorheen gejast.'' Zijn eigen zoon en dochter (12) heeft hij al op jonge leeftijd de waarde van geld proberen bij te brengen. ,,Ze krijgen zakgeld, hebben een eigen bankrekening en een mobiele telefoon. Maar als er boven een bepaald bedrag wordt gebeld, houd ik het van hun zakgeld in.''

Ook Leo Verschuren vindt zijn zoon Leen (14, 3-vmbo) ,,voor zijn leeftijd heel volwassen''. Slapeloze nachten heeft hij nooit gehad over de toekomst van het familiekapitaal, maar het leek hem toch goed als Leen ,,wat werd bijgespijkerd op financieel gebied''. Verschuren: ,,Ik heb jarenlang een eigen bedrijf gerund en sluit niet uit dat mijn zoon later ook een zaak wil oprichten. Dan is het toch een voordeel als hij weet wat er omgaat in de wereld van onroerend goed, beleggingen en verzekeringen?''

Leen zelf denkt eerder aan een baan bij een grote Nederlandse bank – maar dan moet hij eerst zijn diploma International Business Studies halen. Net als medecursist Yorick vond hij het beleggingsspel ,,reuze interessant'' en heeft hij spijt dat hij het bedrijfsbezoek aan Mora in Den Bosch heeft gemist. Speciaal voor die gelegenheid gaf de Finance en ICT Director van Mora een presentatie over de ontwikkeling en strategie van de Limburgse snackspecialist en liet een fondsmanager van Robeco zijn licht schijnen over het aandeel van Unilever, het bedrijf waar Mora sinds 1995 deel van uitmaakt – nuttige kennis voor een toekomstig bankmedewerker.

Met FutureS & Co speelt Schretlen & Co in op een trend die volgens directievoorzitter Harold Knebel enkele jaren geleden werd ingezet: meer aandacht voor vermogensvraagstukken in familieverband. ,,Als gevolg van de toenemende vergrijzing worden wij door klanten steeds vaker benaderd met de vraag: wat gebeurt er met mijn vermogen als ik er zelf niet meer ben?'' Het reclamebeeld van de vader die slapeloze nachten heeft wegens het uitgavenpatroon van zijn zoon is ietwat gechargeerd, erkent Knebel, maar erfkwesties zijn wel degelijk een toenemende bron van zorg. ,,Als onze adviseurs wat dieper met cliënten op vermogenskwesties ingaan, komt vroeg of laat altijd het thema `erfgenamen' ter sprake. Geven ze alles in één klap uit, of zetten ze het op een spaarrekening? De advertentiecampagne is wat dik aangezet, maar het helpt mensen wel over een drempel. `Ik heb geen zoon die punker is', zeggen ze dan, `maar ik voorzie toch problemen'.''

Met FutureS & Co richt de bank zich in eerste instantie op de eigen cliëntenkring, al hebben zich volgens Knebel wel ,,enkele tientallen'' nieuwe klanten aangemeld als gevolg van de reclamecampagne. ,,Ze willen hun kind of kleinkind inschrijven voor het programma en besluiten meteen met ons in zee te gaan.'' Op de klacht van Jan Groeneweg dat het vriendje van zijn zoon geen workshop mocht bijwonen omdat zijn minder vermogende ouders geen rekening hebben bij de bank, zegt Knebel: ,,Wij zijn geen maatschappelijke instelling en willen zelf ook beter worden van de zaak – dat zult u begrijpen''.

Voor meer informatie over FutureS & Co: 0800-020 32 22 of www.schretlen.com