Seks als metafoor voor macht

In de DVD Report van deze maand staat een special over de `adult dvd-industrie', het sekshoekje in de videotheek zeg maar. Onder de noemer `Zo huur je een pornootje' staan lollig bedoelde tips om op een `discrete manier'aan erotica in de huiskamer te komen. Tip 2: Ga naar de arthousehoek en huur dvd's als Caligula en Baise-moi. Het valt me nog mee dat Pier Paolo Pasolini's Salò o le 120 giornate di Sodoma er niet bij staat. Al zal de verkrachtingsscène in Baise-moi vast niet opwindender bedoeld zijn dan de beroemde scatologie-scènes in Salò.

Feit blijft dat kunstfilm en expliciete seks sinds Pasolini's schandaalfilm verguisd, verboden, bewonderd een wonderlijk huwelijk zijn aangegaan. In de documentaire Salo's Children op de nieuwe dvd-uitgave van de film verdeelt de Franse filmmaker Bertrand Bonello de filmgeschiedenis zelfs in in een tijdperk vóór en na Salò. Voor hem is het de film van de eeuw, niet de beste, maar wel de belangrijkste. Van de in de documentaire geïnterviewde Franse filmmakers is hij de jongste, en de enige die de film op video zag. Zelf maakte hij een film met Truffauts alter ego Jean-Pierre Léaud als Le pornographe, over een pornofilmer in de jaren zestig en zeventig (na Paul Thomas Andersons Boogie Nights weten we allemaal dat dat de gouden gezellige jaren van de seksindustrie waren) die wegens geldgebrek zijn oude métier weer oppakt.

Catherine Breillat zag Salò vlak voordat zij háár schandaalfilm Romance (1999) regisseerde. In die film was een rol weggelegd voor pornoacteur Rocco Siffredi, die ook meespeelt in haar nieuwste Anatomie de l'enfer, die tijdens het huidige Filmfestival Rotterdam zijn wereldpremière beleeft. Net als Pasolini is zij geïnteresseerd in seks als metafoor voor macht. Voor haar is Salò ,,een film die moet bestaan, ook al kun je het niet aan om hem op dat moment te zien.'' ,,Ooit in je leven moet je in staat zijn om hem te bekijken, anders heb je niet geleefd'', stelt zij bijna moralistisch.

Gaspar Noé, de regisseur van het omstreden Irréversible, zag de film met zijn moeder, die hem bij wijze van pedagogisch uitje meenam naar de bioscoop. Voor hem is het ,,een film die je niet makkelijk verwerkt, en die je lang niet wilt herzien.'' Zo'n beetje als zijn eigen film dus, met de veelbesproken negen minuten durende verkrachtingsscène, die net als Salò critici en publiek verdeelde en verboden afriep. Zelf vond hij zichzelf op 18-jarige leeftijd rijp om de film te zien. Het is opvallend dat de distributeur van Salò als leeftijdsaanduiding 16 jaar en ouder geeft. Misschien zijn de tijden veranderd. Bij het herzien van Salò heeft de film ook iets onschuldigs, schattigs bijna, om de ernst waarmee alle gruwelijkheden worden getoond. De pijn zit inmiddels meer in je bewustzijn dan in de film.

Salò o le 120 giornate di Sodoma Film: Extra`s: