`Oud-president Kenia boekte miljoenen over'

Voormalig president Daniel arap Moi van Kenia heeft 76 miljoen dollar staatsgeld laten overboeken naar een bedrijf dat de kern vormt van een van het grootste corruptieschandaal in het Afrikaanse land. Dat heeft een voormalig rechterhand van de oud-president gisteren verklaard.

Kabinetschef Philip Mbithi deed zijn verhaal voor een commissie die onderzoek doet naar valse subsidies voor niet-bestaande goudexporten door Goldenberg International. Moi zou hem hebben gebeld met de mededeling de minister van Financiën op te dragen geld over te boeken van Financiën naar Goldenberg. Mbithi vertelde verder dat president Moi in zijn kantoor koffertjes vol bankbiljetten had staan.

Het Goldenbergschandaal wordt als het dieptepunt gezien van het wanbeleid van de regering van Moi, die het land 24 jaar leidde. Het bedrijf exporteerde goud en ontving daarvoor van de overheid een aanmoedigingspremie van 35 procent. Op deze wijze inde het bedrijf een geschatte vier- tot zeshonderd miljoen dollar. In werkelijkheid exporteerde Goldenberg alleen op papier, Kenia heeft namelijk geen goud. De miljoenen werden vermoedelijk door de regeringspartij Kanu aangewend voor haar verkiezingscampagne. Ook zouden Goldenberg en gelieerde Keniaanse banken zijn gebruikt voor andere illegale transacties, met medeweten van politici en hoge ambtenaren bij de Centrale Bank.

Het schandaal kwam in 1991 aan het licht. Inspanningen van de regering-Moi om het op te lossen, bleken halfslachtig: de rechtszaken sleepten zich voort zonder dat er veroordelingen vielen.

De vorig jaar gekozen president Kibaki maakte wel haast: hij stelde vrijwel onmiddellijk een commissie in die het schandaal uitzoekt. Onder leiding van John Githongo, voormalig hoofd van de Keniaanse afdeling van de anticorruptie-organisatie Transparancy International, begon de nieuwe regering talrijke onderzoeken naar corruptie. Notoir corrupte ambtenaren, zoals rechters, zijn inmiddels ontslagen.

De advocaten van Moi ontkennen dat de oud-president illegale betalingen heeft gedaan. Volgens advocaat Mutula Kilonzo is er geen gedocumenteerd bewijs dat de de overboeking heeft bestaan, noch dat president Moi zijn kabinetschef telefonisch daartoe opdracht heeft gegeven. Hij noemde de beweringen van Mbithi ,,verbeelding''.

Met het gestolen `Goldenberg-geld' zou heel het lager onderwijs in Kenia tien jaar lang gefinancierd kunnen zijn, hebben analisten berekend.