Op de islamitische school heerst veiligheid, voor leraren en leerlingen

Op een streng islamitische school is het rustig. Maarten Huygen kan zich goed voorstellen dat ouders in een onbekende, heidense omgeving aan zo'n school denken.

Aan die hoofddoeken kan ik niet wennen. Op het Islamitisch College in Amsterdam, een vmbo met havo, zijn ze verplicht voor alle meisjes. Het doet me denken aan de hermetisch afsluitende kappen van katholieke nonnen vroeger. Bij deze school is het precies omgekeerd als bij katholieke meisjesscholen: hier moeten de meisjes het haar bedekken, de leraressen hoeven dat desgewenst niet.

Meisjes zijn van top tot teen bedekt en tevergeefs speur ik naar dat dikke, zwarte, krullerige Marokkaanse haar, te mooi en te grillig voor de bange schriftgeleerden. De moslimleraressen hebben hoofddoeken en lange ruisende gewaden, zoals vroeger de nonnen, en de meisjes dragen lange broeken onder hun rokken. Gescheiden gymmen en gescheiden zwemmen.

Toch zie ik wel voordelen in deze orthodoxie. De strenge kledingvoorschriften scheppen met de spaarzame afbeeldingen van Arabische koranteksten aan de muur de orde en rust in deze school, die volgens de onderwijsinspectie tot de veiligste categorie behoort. En dat in een omgeving die zeker niet de veiligste is van Amsterdam. Duidelijke regels en afspraken, waar leerlingen en docenten zich aan houden, propere omgeving, weinig spijbelaars. Ik mag vrij overal rondlopen en praten. De meeste scholen staan dat niet toe. In de klassen zie ik kinderen rustig in de schoolbanken zitten, vaak conventioneel eenrichtingsverkeer. Niet gillend rondstormen door de gangen zoals je soms ziet. Iedereen krijgt kans de les te volgen en zich te concentreren.

Er hangen toezichtcamera's, maar er zijn geen metaaldetectoren of pasjes. De leraar geschiedenis, Piotr Reedijk, zegt dat hij zich hier veiliger voelt dan in eerdere openbare scholen waar hij stage liep. Zijn collega's willen niet geen vergelijking maken met andere scholen, want ze zijn bang om weer terecht te komen in een nieuwe post-11-september-controverse. ,,Dit zijn gewone Amsterdamse kinderen.''

Maar als ik als Turk of Marokkaan naar een arme wijk in Nederland emigreerde, zou ik in zo'n onbekende, heidense omgeving met allerlei verleidingen waar ik geen greep op had, serieus nadenken over een orthodoxe school voor de kinderen. Het islamitische geloof is bekend. Misschien zal een vroom opgevoede zoon zich niet tot misdaad laten verleiden, de dochter komt niet met een navelpiercing thuis en ze trouwen binnen het geloof, iets waar katholieken en gereformeerden veertig jaar geleden ook aan hechtten.

De kritiek op de vrijheid van onderwijs in artikel 23 van de Grondwet is achterhaald. Bijzondere scholen blijven populair, want ze geven ouders keuze. Wie heeft daar nu hinder van? De meeste autochtone ouders hechten niet meer aan de traditionele zuilen maar stellen wel prijs op de concurrentie met de scholen die eruit zijn voortgekomen. Zonder bijzonder onderwijs zouden alle staatsscholen misschien zijn gefuseerd tot één grote leerlingfabriek aan de rand van de stad. Dat is jarenlang het ideaal geweest van beleidsmakers en politici. In Amerika wordt gediscussieerd om ouders en leerlingen de keuze te geven die ze in Nederland hebben.

Anders dan bij openbare vmbo's zijn de ouderavonden bij het Amsterdamse Islamitisch College altijd vol. De school heeft grote ambities en rekent op explosieve groei tot 1850 leerlingen, inclusief vwo. Dan is de vertrouwenwekkende kleinschaligheid verdwenen. Slechts 7 procent van de Nederlandse moslims gaat naar een moslimschool, dus er is groot potentieel. In Rotterdam staat de andere snel groeiende islamitische middelbare school, Ibn Ghaldoen, ook geprezen om de veiligheid en aandacht van de leraren.

Beide scholen hebben honderd procent allochtonen die vaak slecht Nederlands spreken en dat remt de lessen. Veel leraren zijn jong en moeten wennen aan de lesmethode. In het Rotterdamse Ibn Ghaldoen is er meer vertraging en uitval bij leerlingen dan in het Haagse Terra college waar de leraar werd doodgeschoten. Marokkaanse en Turkse leerlingen hangen nog in afzonderlijke groepen bij elkaar en als ze spreken over ,,onze cultuur'', bedoelen ze de Marokkaanse of de Turkse en niet de orthodox islamitische. ,,De school wordt gekenmerkt als een zeer zwakke school'', concludeert de inspectie over de sociale achtergrond van het Islamitisch College.

Leraren schrikken soms van de vooroordelen, bijvoorbeeld over vrouwen, waar kinderen uit moslimbasisscholen mee komen. ,,Maar hier worden de kinderen niet bang gemaakt'', zegt docent Reedijk. Volgens voorzitter en voormalig wiskundeleraar Bhoelan die vroeger Surinaamse scholen bestuurde, hebben de schoolbesturen geleerd van de golf van kritiek na 11 september. Het leerplan voor de godsdienstles wordt met de erkende Nederlandse onderwijsinstituten ontwikkeld. De ouders meten wel met twee maten: tweederde van de 550 leerlingen van het Islamitisch College bestaat uit meiden. ,,U bent zuiniger op uw dochters dan op uw zoons'', pleegt rector Bijkerk aan de ouders te zeggen. Maar dat voor de zoons een andere opleiding beter wordt geacht, zegt ook wel wat. Niet alle moslims zullen het bijzonder onderwijs verkiezen.

Orthodoxe scholen zijn ook een graadmeter van de kwaliteit en rust van het openbare onderwijs. Als het openbare onderwijs niet voldoet, zullen ze groeien. De concurrentie werkt en het is nog geen gelopen race. Maar als hoofddoeken in het openbaar onderwijs worden verboden, zullen islamitische scholen nog sneller groeien, zoals in Frankrijk. Misstanden kunnen beter worden bestreden door de inspectie van onderwijs en andere begeleidingsinstellingen dan door verandering van de Grondwet.

,,Het is het Nederlandse systeem'', zegt voorzitter Bhoelan.

Ik mis alleen het portret van de koningin – omdat afbeeldingen niet mogen – of de Nederlandse driekleur.