Nogmaals moet Berlusconi's lach Italië betoveren

Door zichzelf te trakteren op een kopie van zijn jonge hoofd, hoopt de italiaanse premier Silvio Berlusconi zijn belangrijkste troefkaart nog een keer te kunnen inzetten: zijn glimlach. Donderdag was de generale, vandaag de première.

,,Revolutionair'', zo noemt Silvio Berlusconi zelf de toespraak die hij vandaag zou gaan houden, tien jaar nadat hij met zijn partij Forza Italia het politieke strijdtoneel betrad. ,,Ik zal iets heel eenvoudigs zeggen'', zo citeert het linkse weekblad l'Espresso hem. ,,Het post-Berlusconi-tijdperk is al begonnen. Maar de toekomst van deze regeringscoalitie en deze partij ligt in de handen van maar één persoon. En die persoon ben ik.''

Vandaag zullen zijn getrouwen hem in hun armen sluiten in een strak geregisseerde hoogmis voor de leider. ,,We zullen hem bedanken en hem onze genegenheid tonen'', zo zei Sandro Bondi, de nationaal coördinator van Forza Italia, deze week op een persconferentie. Ook hij onderstreepte dat ,,Forza Italia een partij is gebaseerd op het leiderschap van Berlusconi die de partij bij de hand heeft genomen als een kind. De komende dertig jaar zal de partij niet zonder hem bestaan, en na hem kan ze niet overleven.''

Tien jaar voorbij, en nog dertig te gaan dus voor Berlusconi. Maar hoe die toekomst aan te gaan, nu het allemaal niet meer zo soepel loopt? De coalitiegenoten ruziën over een reorganisatie van het kabinet en een herverdeling van de ministersposten. De partijkaders in de regio vechten elkaar de tent uit. En Forza Italia daalt sinds een half jaar in de peilingen.

Uit een gisteren door la Repubblica gepubliceerde enquête blijkt dat 34 procent van de ondervraagden het een goed idee vindt dat Berlusconi de politiek is ingegaan. 11 procent heeft geen mening en maar liefst 55 procent zou willen dat Berlusconi ondernemer was gebleven.

Dergelijke cijfers baren de partijkaders zorgen. Men is bang. Er zijn dit jaar regionale en gemeenteraadsverkiezingen, en verkiezingen voor het Europees parlement. Als Berlusconi zijn aantrekkingskracht op het electoraat verliest, dan zakt de regering, Forza Italia, en mogelijk zelfs het media-imperium van de leider als een plumpudding in elkaar.

Wie de historische woorden terughoort die Berlusconi tien jaar geleden per videocassette bij het Rai-journaal bezorgde, begrijpt de bezorgdheid binnen de partij en de noodzaak om het roer om te gooien nog beter. ,,Italië'', zei hij bij zijn entree in de politiek, ,,is het land waar ik van houd. Hier heb ik mijn wortels en mijn hoop en mijn horizon... Hier heb ik mijn passie voor de vrijheid ontwikkeld... Ik zeg jullie we kunnen, nee ik zeg jullie we moeten voor ons en onze kinderen een nieuw Italiaanse wonder realiseren!''

Maar weinig van de aanhangers die daarna op hem stemden zullen dat wonder hebben beleefd. Niet alleen Silvio Berlusconi heeft overtollig vet laten wegzuigen. Ook de Italianen hebben de broekriem de afgelopen jaren moeten aanhalen.

Hoe de teleurgestelde Italianen weer voor hem te winnen? Zijn herlancering vandaag toont aan dat hij mikt op de oude vertrouwde strategie die hem tien jaar geleden aan de overwinning hielp. Grote woorden, massaopwekking, strakke choreografie en het allerbelangrijkste, de verschijning van de leider zelfve: zijn jonge en frisse glimlach, waarmee hij vele kiezers wist te verleiden. Door zichzelf op de tienjarige verjaardag van zijn politieke geboorte te trakteren op een kopie van zijn jonge hoofd, denkt hij opnieuw te beschikken over deze belangrijkste troefkaart.

Donderdagavond nam hij, na een afwezigheid van dertig dagen, een `spontaan' bad in de `menigte' om te kijken welk effect zijn zijn facelift zou hebben op de pers. Terwijl hij een cadeautje (een diamantje naar verluid) kocht voor de vrouw van de Spaanse premier Aznar die 's avonds met haar man bij hem zou komen eten, liet hij zich van alle kanten filmen en fotograferen en hadden de journalisten meer oog voor zijn verdwenen rimpels, weggezogen wallen en opgetrokken onderkinnen, dan voor zijn opmerking dat de Parmalat-affaire geen aanleiding is voor superstrenge controles.

Op vragen over zijn langdurig verdwijning uit Rome zei hij: ,,Ik heb wat aandacht aan mezelf besteed, een servicebeurt gehad.''

De metamorfose is zondermeer opzienbarend. Vrijwel alle kranten publiceerden foto's van voor- en na de smeerbeurt. Silvio Berlusconi lijkt in dertig dagen tien jaar jonger te zijn geworden. Men ziet dat de nieuwe Berlusconi nog maar net uit de plastic verpakking is gehaald. Het Madamme Tussaud-effect moet nog wat slijten. Maar duidelijk is dat de strakke Italiaanse premier alleen nog met een behoorlijke krachtsinspanning de glimlach van zijn gezicht kan laten verdwijnen.

Een nieuw hoofd alleen is echter niet genoeg, zo weet ook Berlusconi en daarom presenteert hij vandaag ook een prachtvol verpakte inhoud: het handvest van de Waarden. Een ruim veertig pagina's tellend document in Forza Italia-blauw, waarin de idealen van de partij worden samengevat, een ,,ideologisch kompas''.

De partij wil alomvattend zijn, zo blijkt uit het document, zowel liberaal als gematigd links. Zowel voor economische groei als voor milieuactivisme. Geen groen milieuactivisme, maar ,,blauw'', de ,,kleur van het water, het eerste element van het menselijk leven''. En de kleur van Forza Italia.

De partij verenigt in zich zowel ,,liberaal katholicisme, seculier humanisme, als liberaal-socialisme''. De filosoof Lao-Tse (5e /6e eeuw voor Christus) geldt met zijn leer van de Tao, als belangrijke inspiratiebron en wordt geciteerd in het handvest: ,,Beter een kaars aansteken dan kwaad spreken over de duisternis.'' Forza Italia is ook voor de liefde, zo kan men ook lezen in het document. Uit deze wijsheden en vele andere zal Berlusconi putten tijdens zijn speech die hij al dagenlang voorbereidt. Als de door de leider zelf geschreven hymne van Forza Italia heeft geklonken zal hij uiteindelijk ook nog te leen gaan bij Martin Luther King. Ook Berlusconi heeft een droom. Welke? Dat bleef deze week een goed bewaard geheim, want een politicus op campagne moet de mensen laten verlangen naar zijn volgende daad.