Kooikleur beïnvloedt muizenpsyche en gedragsexperimenten

De kleur van hun verblijf beïnvloedt laboratoriummuizen sterk. Als de dieren zelf mogen kiezen, kiezen ze voor wit. Maar in de meeste laboratoria komt de kleur toevallig tot stand. Als die rood is, krijgen de muizen stress. Dat kan hun acties bij standaard gedragstests beïnvloeden en dus betekenis daarvan flink ondergraven. Dat melden gedragsbiologen C.M. Sherwin en E.F. Glen van de Universiteit van Bristol (Animal Behaviour, december 2003).

Kleur speelde in de muizenhouderij tot nu toe geen rol. Dat terwijl er de laatste jaren veel aandacht is voor kwaliteitsverhoging van het proefmuisleven. Standaardkooien of -bakken voor proefdieren zijn niet zo zeer voor die dieren ontworpen als wel voor het menselijke gebruiksgemak. Ze zijn doorgaans klein en bevatten alleen voedsel, water, een eenvormig substraat en misschien wat kooigenoten. Het houden van dieren in zulke minimalistische omgevingen kan hun biologie en gedrag fundamenteel veranderen, zo bleek al uit eerder onderzoek.

Om die reden werken onderzoekers aan kooiverrrijking voor proefdieren, met bijvoorbeeld aandacht voor schuilplaatsen en licht, een boeiende ondergrond en kooivorm. Eén aspect is daarbij vrijwel over het hoofd gezien: de meestal toevallig tot stand gekomen kleur van het verblijf, of, als de wanden doorzichtig zijn, van de achtergrond. Van andere dieren, van kalkoenen tot makaken, was al bekend dat zij voorkeuren hebben voor bepaalde kleuren. En ook bij mensen is gebleken dat de omgevingskleur de emotionele staat en taakverrichting beïnvloedt. Maar van muizen wist men nog niets.

Ruim zeventig muizen kregen daarom in het onderzoek verblijven die rood, zwart, groen of wit geverfd waren. Vijf weken later werd eenderde van de muizen individueel geplaatst in een opstelling waarin zij konden kiezen tussen hokken van al die verschillende kleuren. Iedere muis toonde een doorslaggevende voorkeur, die geen verband hield met de kleur van het voorgaande verblijf. De meeste muizen spraken zich uit voor een wit verblijf. Een rood verblijf is het minst populair.

De overige muizen boden vervolgens nog meer informatie. De kleur van hun verblijf bleek van grote invloed op hun lichaamsgewicht en voedselgebruik. Ook was er flink gevolg voor hun gedrag in een gestandaardiseerd test-doolhof. De muizen uit de rode verblijfjes hielden zich voornamelijk stil in doodlopende armen op, wat wijst op hoge onrust en angst.

Het mijden van de rode hokken en hun lage vrijwillige bezetting duidt volgens de onderzoekers op vermijding van omgevingsomstandigheden die een negatieve mentale staat oproepen. Ze benadrukken dat de kleur van het thuisverblijf nog van langdurige invloed kan zijn op prestaties van muizen, ook als de dieren in testsituaties elders geplaatst zijn. Muizen onder stress zijn niet de gezonde individuen die zijn bij de meeste proefnemingen bijvoorbeeld naar effecten van medicatie horen te representeren.