`Ik ben blij dat er conflicten zijn'

Het is inderdaad ,,een controversiële verbouwing'' beaamt Menno Homan, architect van de Rijksgebouwendienst die samen met Morika Kira de recente verbouwing van het Catshuis ontwierp. ,,Maar dat is onvermijdelijk. Een verbouwing van een historisch gebouw roept altijd spanningen en conflicten op. Daar ben ik alleen maar blij om. Als je zorgvuldig omgaat met conflicten, wordt een ontwerp er alleen maar beter van.''

De recente verbouwing van het Catshuis riep spanningen op, vertelt Homan, door de wensen van de opdrachtgever, het ministerie van Algemene Zaken. ,,AZ vond het interieur van het Catshuis niet meer passen bij deze tijd'', zegt hij. ,,Onze opdracht was een eigentijdse visie op de representativiteit van het Catshuis te leveren. Het gebouw was te klein, het werd te veel gebruikt als opslagruimte om representatieve functies te kunnen vervullen. Ook voldeed het niet aan allerlei hedendaagse eisen en moest er nieuw sanitair komen. Het gebouw is daarom uitgebreid met een kelder onder het voorplein.''

Wegens de wens van Algemene Zaken tot een eigentijdse vormgeving hebben Homan en andere leden van het ontwerpteam gekozen voor 20ste- en 21ste-eeuwse meubelen. Moderne meubelen, beklemtoont hij, maar gemaakt van stoffen die uit de 17de eeuw hadden kunnen komen. ,,Dus geen stalen-buizenmeubelen, maar meubels van hout, leer en andere materialen die al eeuwenlang worden gebruikt. Desondanks roept de eigentijdse inrichting een spanning op met het 17de-eeuwe karakter van het Catshuis. Om de kloof naar de Gouden Eeuw te overbruggen hebben we kunstenaars wandkleden, `hangings', laten ontwerpen. Het was toentertijd gebruik om wanden met kleden te bedekken. Doel was een comfortabele, ontspannen sfeer creëren. Het Catshuis is bedoeld als een buitenverblijf, dat een contrast vormt met het hectische Binnenhof.''

Afgezien van de wensen van Algemene Zaken zijn conflicten, aldus Homan, inherent aan elke verbouwing van historische monumenten. ,,Er zijn twee opvattingen over monumenten'', legt hij uit. ,,Volgens de eerste zijn alle veranderingen en toevoegingen die het gebouw in de loop der jaren heeft ondergaan onderdeel van het monument. Volgens de tweede is de monumentale waarde in de eerste plaats gelegen in het oorspronkelijke ontwerp. Er is in de loop van de eeuwen veel vertimmerd aan het Catshuis. De ramen hebben bijvoorbeeld luiken gekregen, er zijn schouwen in geplaatst, en het kreeg zelfs extra etages. Nadat experts hadden vastgesteld wat waardevolle toevoegingen waren en wat niet, hebben we gekozen voor een terugkeer naar de helderheid en de eenvoud van de eerste ontwerper Pieter Post. Het is een duidelijke, rigoureuze keuze voor de tweede opvatting over monumenten. Dan is het onvermijdelijk dat aanhangers van de opvatting dat alle latere veranderingen ook tot het monument behoren, daar bezwaar tegen maken.''