Arrestatiebevel tegen twee Yukos aandeelhouders

Een Interpol-medewerker in Moskou heeft gisteren tegen persbureau Interfax bevestigd dat Rusland een internationaal arrestatiebevel heeft uitgevaardigd tegen de laatste twee grootaandeelhouders van de Russische oliegigant Yukos die nog op vrije voeten zijn: Leonid Nevzlin en Vladimir Doebov. Hun wordt respectievelijk belastingontduiking en fraude ten laste gelegd.

Het duo bevindt zich in Israël, Nevzlin is sinds vorig jaar Israelisch staatsburger. Voor Nevzlin, die fungeert als zaakwaarnemer van de drie Yukos-miljardairs achter de tralies – Chodorkovski, Lebedev en Schanovski – dreigt geen uitlevering. Een uitlevering van Doebov lijkt ook onwaarschijnlijk. Wel beperkt het arrestatiebevel hun actieradius.

Gisteren werd ook bekend dat een Russische rechtbank het aandeel Yukos in het faciliteitsbedrijf Lenaneftegaz heeft bevroren. Dat bedrijf beheert de apparatuur waarmee Yukos hoopte het grote Talakan-olieveld in Oost-Siberië te ontginnen. De licentie op het olieveld zelf verloor het eind vorig jaar al: het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen besloot het aan rivaal Surgutneftegaz toe te kennen.

De acties van het Kremlin zijn een nieuwe escalatie. Vorige week hervatte Yukos zijn pogingen om oliebedrijf Sibneft over te nemen. ,,Sibneft is onze dochter. Wij hebben recht op de winst van het bedrijf en controle over het management'', zei een woordvoerder van Yukos. Via een in april vorig jaar gesloten fusiecontract beschikt Yukos nu formeel over 92 procent van de aandelen van Sibneft, dat zich – waarschijnlijk op verzoek van het Kremlin – uit de fusie heeft teruggetrokken. Maar dat was lang nadat Yukos 26 procent van zijn aandelen plus 3 miljard dollar had geruild tegen 92 procent van de aandelen van Sibneft. Bovendien voorziet het fusiecontract in een boete van een miljard dollar voor de partij die zich eenzijdig terugtrekt.

Eind december diende de Russische belastingdienst op haar beurt tegen Yukos weer een claim van ruim 3 miljard dollar niet-betaalde belastingen in het jaar 2000.

De voortgaande escalatie past in de `Van Speijck-tactiek' van de gedetineerde Chodorkovski: dan maar de lucht in. Door telkens de inzet te verhogen, tergt hij het Kremlin zijn bedrijf te nationaliseren. Met het bevriezen van een deel van de aandelen en het intrekken van de licentie op het Talakan-olieveld is dat proces feitelijk al in gang gezet. Nationalisatie betekent nieuwe onzekerheid over eigendomsverhoudingen in Rusland bij buitenlandse beleggers: vorig jaar slonken de directe buitenlandse investeringen tot 3,5 miljard dollar, nog geen tiende van buurland China. President Poetin heeft voor zijn ambitieuze doelen – verdubbeling van het bruto nationaal product in 2010 – investeringen evenwel hard nodig.