Anands meesterwerk

De Engelse schaker Gerald Abrahams was eind 1949 in Moskou bij het kampioenschap van het Rode Leger en hoorde dat iemand aan een Russische generaal vroeg of Stalin ook schaakte. De generaal fluisterde: ,,Men heeft hem in feite nooit zien schaken, maar zijn belangstelling voor het spel is zo intens dat we denken dat hij een zeer sterke partij speelt.''

Er is een partij bekend die Stalin in 1926 zou hebben gewonnen van Jezjov, het hoofd van de geheime dienst. Marx en Lenin hadden geschaakt, dus Stalin moest ook schaken. Die partij wordt door Stalin meesterlijk gespeeld en is juist daardoor volstrekt ongeloofwaardig.

Men kan zich het dilemma voorstellen van de arme sovjetschaker die de opdracht had gekregen om een partij van Stalin te construeren. Als hij Stalin de fouten liet maken die iemand die nog nooit aan een openbare wedstrijd heeft meegedaan nu eenmaal maakt, dan zou hij zijn koffer kunnen pakken voor de Goelagarchipel.

Nee, liever een partij op meesterniveau. Die was misschien ongeloofwaardig, maar niemand zou dat ooit durven zeggen, want het antwoord zou voor de hand liggen: ,,Hoor ik het goed, kameraad? Ik kan mijn oren nauwelijks geloven. Wilt u suggereren dat het grootste genie van de mensheid niet in staat is om deze schaakpartij te spelen?'' Ondenkbare gedachte.

In Nederland ligt dit anders en als iemand mij ooit zal vragen om ter gelegenheid van de troonswisseling een partij te construeren van Willem-Alexander, zal ik er zeker fouten in aanbrengen, ter wille van de geloofwaardigheid en omdat ons volk een feilbaar mens wil zien.

Toen Anand afgelopen maandag in het Corustoernooi zijn schitterende overwinning op Barejev had behaald, vroeg ik mij even af of hij ook expres een foutje had gemaakt ter wille van de geloofwaardigheid. Schakers zijn trotser op een overwinning die improviserend voor het bord tot stand is gekomen dan op een overwinning die op huisanalyse berust. Van Aljechin is bekend dat hij soms zijn analyses voor echt gespeelde partijen door liet gaan, omdat ze dan nog mooier leken.

De partij van Anand was zo fantastisch dat je bijna niet kon geloven dat hij het allemaal in de toernooizaal had bedacht. Het moest wel haast voor een deel op huisanalyse berusten. Alleen dat ene foutje, 23. Te1 in plaats van 23. Lc2, daaraan kon je zien dat hij wel degelijk improviseerde. Zou hij het er misschien met opzet in hebben gevlochten, ter wille van de roem?

Ach, het is maar een theorietje en ik wil zeker niet zeggen dat ik er in geloof.

Wit Anand-zwart Bareev

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Lc1-g5 d5xe4 5. Pc3xe4 Lf8-e7 6. Lg5xf6 Le7xf6 7. Pg1-f3 0-0 8. Dd1-d2 Pb8-d7 9. 0-0-0 Lf6-e7 10. Lf1-d3 b7-b6 11. h2-h4 Lc8-b7 12. Pe4-g5 Pd7-f6 13. c2-c3 Lb7xf3 14. g2xf3 c7-c5 15. d4xc5 Dd8-c7 16. Kc1-b1 b6xc5 17. Td1-g1 De eerste nieuwe zet. 17...Tf8-d8 Interessant was 17...c4. Dan lijkt 18. Pxh7 sterk, omdat wit zowel na 18...Pxh7 als na 18...cxd3 wint met 19. Dh6, maar zwart heeft 18...Dd8, waarna hij eerder beter staat. In Chess Today geeft Nikolai Vlassov een lange variant na 17...c4 die begint met 18. Lxh7+ en eindigt met eeuwig schaak, maar of dat klopt weet ik niet. 18. Dd2-c2 h7-h6 19. Ld3-h7+ Kg8-f8 20. Pg5xf7 Kf8xf7 21. Dc2-g6+ Kf7-f8 22. Dg6xg7+ Kf8-e8 23. Tg1-e1 Na de partij zei Anand dat 23. Lc2 sterker was geweest. 23...Td8-d6 24. Dg7-h8+ Le7-f8 25. Lh7-g6+ Ke8-e7 26. Th1-g1 Td6-b6 27. Lg6-f5 Ke7-f7 Hij hoopt op zetherhaling, maar in feite kon de remise alleen met halsbrekende toeren bereikt worden. Anand liet na de partij de volgende schitterende variant zien: 27...Df4 28. Tg7+ Kd6 29. Txe6+ Kd5 30. Td7+ Pxd7 31. c4+ Dxc4 32. Dg8 Txb2+ 33. Kxb2 Lg7+, waarna de diagramstelling zou ontstaan.

Na 34. Dxg7 Tb8+ zou wit mat gaan, maar hij heeft 34. Te5+, waarna zwart kan kiezen tussen 34...Kd4 35. Te4+ Kd3 36. Te5+ met eeuwig schaak en 34...Kxe5 35. Dxc4 Kxf5+ met een stelling die Anand als remise taxeerde. 28. Lf5-g6+ Kf7-e7 29. Lg6-c2 Geen zetherhaling. 29...Ke7-f7 30. Tg1-g6 Dc7-f4 31. Te1-g1 e6-e5 32. Tg6-g7+ Kf7-e6 33. Tg1-g6 Ta8-b8 34. Dh8-g8+ Ke6-d6 35. Tg6xf6+ Df4xf6 36. Tg7-g6 Kd6-c7 37. Tg6xf6 Tb6xf6 Wit heeft de aanval schitterend gevoerd. Hij staat gewonnen. 38. Dg8-h7+ Kc7-b6 39. Lc2-e4 Tf6-d6 40. h4-h5 a7-a6 41. Dh7-f7 Td6-d2 42. a2-a3 Td2-d1+ 43. Kb1-c2 Td1-d6 44. b2-b4 c5xb4 45. a3xb4 Td6-d8 46. Df7-e6+ Td8-d6 47. De6-c4 Td6-f6 48. Dc4-d5 Zwart gaf op.