Willen wij ook op zondag een krant?

Op 21 maart begint De Telegraaf met een krant op zondag. Zouden lezers van NRC Handelsblad dat ook willen? Of zijn ze blij dat er een rustdag is waarop je de kranten van vrijdag en zaterdag kunt uitlezen?

Voordat we nagaan wat een zondagse krant in de toekomst kan bieden, nemen we eerst een verfrissende duik in de persgeschiedenis. Weinigen weten immers dat in het begin van de vorige eeuw kranten als De Telegraaf, het Algemeen Handelsblad en de Nieuwe Rotterdamsche Courant ook op zondag verschenen.

Ook op werkdagen lag de frequentie hoger. Genoemde kranten hadden ochtend- en avondedities. De enige luwte die NRC-lezers destijds werd gegund, was van zondagmorgen tot maandagmiddag een gat van meer dan 24 uur. Kennelijk was de nieuwsstroom dan een beetje opgedroogd.

Het waren natuurlijk andere tijden. Er was nog geen radio en in de verste verte geen televisie. De krant was het nieuwsmedium bij uitstek. Bij belangrijke gebeurtenissen verschenen daarom naast de ochtend- en avondkranten ook nog wel eens extra edities om breaking news te melden. Dat was al zo bij de Frans-Duitse oorlog van 1870.

Nu leven we in een snellere tijd waarin nieuws van de andere kant van de wereld op hetzelfde moment hier bekend wordt. In die hectiek is het dagblad een rustpunt: eenmaal daags krijgt de lezer een samenvatting van het gebeurde, bijgewerkt tot het tijdstip waarop de krant sluit (op werkdagen om half twee 's middags) en voorzien van veel achtergrond en commentaar. Nog altijd een prachtig medium. Alleen in het weekeinde gaat het mis. Dan verschijnt het dagblad één dag niet. Dat gat is nog groter geworden toen de uitgever van NRC Handelsblad vooral met het oog op de losse verkoop besloot de op `zaterdag en zondag' gedateerde krant al 's ochtends uit te brengen. Daardoor zit er nu bijna tweeënhalve dag tussen de sluitingstijden van de zaterdag- en de maandagkrant.

In Engeland wordt dat gat gevuld met zondagkranten. Die lijken in veel opzichten op onze zaterdagbijlagen, maar ze bevatten ook vers nieuws. In Amerika is het nog beter geregeld, want daar verschijnt op zondag de meer dan 300 pagina's dikke zondagseditie van The New York Times. Een groot deel van die krant is gevuld met verstrooiende kopij (veel leisure), maar het eerste katern heeft het karakter van een dagblad. Ook in de katernen Stad, Sport en Business staat gewoon nieuws.

Wat mist de lezer van NRC Handelsblad op zondag? Een eerste indicatie geeft de krant van afgelopen maandag. Als we alle berichten over zaterdag optellen zouden moeiteloos twee, drie pagina's van een zondagse krant gevuld kunnen worden. Als we het sportnieuws van zaterdag en de eerste kunstrecensies van het weekeinde meenemen, ligt er al een volwaardig katern. Aangevuld met opinie, brieven, advertenties en eventueel een overschot van de nu wel erg dikke zaterdagkrant, is er dan op zondag een complete krant.

Je kunt je wel afvragen of het nieuwsaanbod op zaterdag niet iets te mager is. Bedrijven, beurzen en overheidskantoren zijn gesloten en daarmee ligt het publieke leven grotendeels stil. Politieke partijen vergaderen nog wel op zaterdag, maar veel congressen en jaarvergaderingen zijn verschoven naar een doordeweekse dag. Het Algemeen Nederlands Persbureau stuurt op zaterdag zo'n driehonderd berichten de wereld in, honderd minder dan op werkdagen, en een flink deel van die zaterdagse kopij betreft sportuitslagen. Buiten de sportterreinen is er vaak weinig te beleven. Vuurwerkfabrieken ontploffen gelukkig niet elke zaterdag. En `primeurs' in andere media (nu over Oudkerk en het integratierapport) laten zich op zaterdagavond niet gemakkelijk natrekken. Daar staat tegenover dat verkeersongelukken en moordpartijen (vorige week vier in Rotterdam) een voorkeur hebben voor de gedrogeerde zaterdagavond. Natuurrampen en oorlogen, sars en kippenpest trekken zich niets aan van onze weekenddip. Zelfs de wereldpolitiek draait door, nadat onze minister-president zijn vrijdagse persconferentie heeft beëindigd.

Bovendien wordt op zaterdagen in de hele wereld gedemonstreerd, misschien wel als tegenwicht tegen het nieuws dat op werkdagen uit `officiële' bronnen komt. Nu waren er bijvoorbeeld demonstraties tegen een mogelijk hoofddoekjesverbod op Franse scholen en tegen de Israëlische bedreiging van een Hamas-leider. Ook het World Social Forum was al in volle gang. Er was ook genoeg internationaal sportnieuws (schaatsen, tennis, schaken, enzovoorts).

Veel van dit nieuws stond maandagmiddag wel in de krant. De uiterste houdbaarheidsdatum was kennelijk nog niet verstreken. Maar vaak wordt zaterdagsnieuws overschaduwd door nieuws van zondag of maandagmorgen. Dit weekeinde werden op zaterdag drie Amerikaanse soldaten gedood, waarmee de body count tot boven de 500 steeg. Groot nieuws voor CNN en BBC. In NRC Handelsblad van maandagmiddag stond het achter in het bericht over een nog gruwelijker aanslag die op zondag ten minste 24 Irakezen het leven kostte.

Omdat de nieuwsselectie in belangrijke mate afhangt van het tijdstip waarop iets gebeurt (recent nieuws gaat voor), geeft de krant van maandag een vertekening van de werkelijkheid. Groot nieuws van zaterdag verschuift naar achteren en valt eerder af. In de International Herald Tribune van maandagmorgen staat de tijdsaanduiding van nieuws dat op zondag is gebeurd prominenter vermeld dan bij ouder nieuws. Dan lees je pas in de derde alinea dat iets ,,over the weekend'' is gebeurd.

Genoeg reden voor een krant op zondag? Volgens hoofdredacteur Folkert Jensma is een krant op zondag ,,commercieel nooit serieus overwogen, maar heeft zij wel altijd op de tekentafel gelegen, in ieder geval mentaal''. Tijdens de Eerste Golfoorlog is zelfs een keer zo'n zondagskrant gemaakt. Maar concrete plannen zijn er op dit moment niet. De redactie zou misschien wel voelen voor zevendaagse verschijning naar het voorbeeld van The New York Times. Maar de extra kosten en de bezorging vormen een probleem.

Dat laatste bevestigt Ben Knapen, oud-hoofdredacteur van deze krant en nu bestuurder van PCM Uitgevers. ,,Journalistiek gezien ben ik altijd voor een krant op zondag geweest'', zegt hij. ,,Maar onderzoek op dit moment toont aan dat maar heel weinig abonnees daarop zitten te wachten. Dat is op zichzelf geen reden om het te laten, maar het tempert de aandrang wel. Gezien de ongemeen dure distributie op zondag en de niet noemenswaardige inkomsten die daar tegenover staan, is zoiets vooralsnog voor PCM Uitgevers niet aan de orde.''

Piet Hagen, oud-hoofdredacteur van `De Journalist', blikt eens in de veertien dagen kritisch terug op de berichtgeving in NRC Handelsblad. Alle eerdere bijdragen op www.nrc.nl/krantachteraf