Strijd gaat voor moederschap

Hamas en Islamitische Jihad zetten vrouwen in om zelfmoordaanslagen te plegen. Ook Ahlam en Maha zeggen van plan te zijn te sterven als `martelaren'.

De gesluierde hoofden van Ahlam (25) en Maha (19) bewegen heftig heen en weer: ,,Nee, nee, nooit.'' Geen sprake van dat zij hun voornemen te sterven als ,,martelaren'', als shahida, in een ,,operatie'' tegen de vijand Israël met hun moeders bespreken. ,,De emoties van mijn moeder zullen te sterk zijn, zij zou heel droevig worden en alles proberen om mij van mijn heilige plicht af te houden'', fluistert Ahlam, die politieke wetenschappen heeft gestudeerd in Gaza-Stad en behoort tot de Al Aqsa Martelarenbrigades in het vluchtelingenkamp Khan Yunis.

Maha, een stevige vrouw met aan iedere hand een ring met een verzilverde tekst uit de koran, behoort tot de Islamitische Jihad in hetzelfde verstedelijkte kamp. ,,Mijn moeder zou het niet begrijpen dat ik mijn zoontje hier achterlaat. Maar de strijd voor ons land en onze waardigheid zijn voor mij belangrijker dan mijn persoonlijke gevoelens als moeder.'' Het jongetje, in rood-zwarte trui en met nieuwe gymschoenen, zit lief op haar schoot te spelen.

Maha: ,,Net als iedere vrouw wilde ik een familie stichten, kinderen krijgen en in vrede leven. Ik zou willen dat ik, wij allemaal, die vrijheid hadden om daarvan te genieten. Het was ook de bedoeling, maar de vader van mijn zoon is vermoord. Mijn moeder zal achteraf heel trots op mij zijn.''

Zij trouwde op haar zestiende en verloor haar man, een leider van de Islamitische Jihad, op haar achttiende. Hij stierf bij een Palestijnse aanval op Rafiah Yam, een joodse nederzetting in de zuidelijke hoek van de Gaza-Strook. Hun huis werd, als gebruikelijk, binnen 24 uur vernietigd. Ahlam luistert knikkend. Twee weken voor ze zou trouwen verloor zij haar verloofde die, vertelt ze, als voorbijganger omkwam in een vuurgevecht tussen Palestijnen en Israëlische soldaten bij een grensovergang.

Ahlam en Maha, die beiden vanaf hun zestiende actief zijn in ,,het verzet'', wachten op het moment dat zij geroepen worden door de leiding van Islamitische Jihad en de Al Aqsa Brigades om in actie te komen. ,,Ik ben er klaar voor. Het wachten is op een kans'', zegt Ahlam. Maha: ,,Ik heb ingestemd met het verzoek ieder moment klaar te staan.'' Het jochie zit dicht tegen zijn moeder aan.

De stilte die vervolgens valt in de kale kamer in het huis vlakbij de markt van Khan Yunis, wordt door de vrouwen terecht begrepen als verbazing en onbegrip. Kan het grootspraak zijn? Hun uitspraken zijn niet te toetsen aan een profiel van `de vrouwelijke terrorist' en het is altijd mogelijk dat zij toch terugkomen op hun uitspraken.

,,Maar ik denk het niet'', zegt Safwat Al Kahlout, Palestijns journalist en correspondent van het Italiaanse persbureau Ansa, die geholpen heeft de vrouwen via zijn contacten in Islamitische Jihad en Hamas op te sporen. Correspondent van de Arabische nieuwsdienst van de BBC Mustafa Assawaf is het met hem eens. ,,Neem die vrouwen gerust zeer serieus. Zij zijn representatief voor hun generatie. Dat is geen toneel. Waarom zouden ze? We zullen zien dat er steeds meer vrouwen worden ingezet. Hier in Gaza, in plaatsen als Khan Yunis, heerst al jaren de cultuur van de dood. Niemand kan echt verrast zijn'', meent Assawaf die vanuit Gaza-Stad ook meewerkt aan de Londense website Islam.online..

Sinds medio 2002 hebben zeven Palestijnse vrouwen zelfmoordaanslagen gepleegd, alleen de moslimextremistische organisatie Hamas zag af van het inzetten van vrouwen, maar daar is vorige week verandering in gekomen. Assawaf: ,,Hamas heeft het inzetten van vrouwen steeds uitgesteld, maar nu het tactisch en strategisch zo uitkomt, zien zij geen religieuze of andere bezwaren meer. Er zijn wel wat protesten geweest, maar dat stelt niet veel voor. Hamas en Islamitische Jihad kunnen beschikken over een groot reservoir aan jonge, zeer gemotiveerde vrouwen die zijn opgegroeid in een cultuur waarin zelfopoffering wordt verheerlijkt. Naarmate de bezetting zwaarder is geworden, is het fanatisme gegroeid''.

[vervolg VROUWEN: pagina 5]

VROUWEN

Het martelarendom wordt in de Palestijnse gebieden verheerlijkt

[vervolg van pagina1]

Het martelarendom wordt in de Palestijnse gebieden verheerlijkt

Tot zijn eigen verbazing was BBC-correspondent Mustafa Assawaf vorige maand getuige van een militaire show van Al-Quessem, de militaire vleugel van Hamas. ,,De helft van hen waren vrouwen. Dat had ik niet eerder gezien.''

In de Israëlische media en het leger dat iedere dreiging ernstig neemt, wordt gespeculeerd over de vraag of vrouwelijke daders niet gedwongen worden door echtgenoten of families, omdat zij overspel hebben gepleegd of waren verkracht.

Assawaf: ,,Er is een geval bekend van een vrouw die in Bethlehem een aanslag heeft uitgevoerd die achteraf gezien een verkapte zelfmoord was, omdat zij door haar man zwaar mishandeld werd. In de islam is zelfmoord verboden dus koos zij voor een actie. Maar in het algemeen gaat het om zeer gemotiveerde mensen, die zich hebben aangemeld.''

Vooral Ahlam raakt geëmotioneerd door vragen over de zinloosheid van de aanslagen, die aan onschuldige busreizigers en restaurantbezoekers het leven kosten.,,Niemand is onschuldig. Iedereen in Israël heeft in het leger gezeten, zit in het leger of in de reserve-eenheden. Ik wil het voorbeeld volgen van Reem en Hanadi'', zegt Ahlam.

Reem is Reem Al-Raiashy, de vrouw die zichzelf en vier Israëlische politiemannen vorige week opblies bij de ingang van het Palestijns-Israëlische industrieterrein bij de grensovergang Erez. Hanadi is Hanadi Jaradat, die in oktober 2003 twintig joodse en Arabische Israëliers in het restaurant Maxim bij Haifa vermoordde.

De afgestudeerde Ahlam, die ook lid is van het marginale Arabische Bevrijdings Front, spreekt niet alleen over wraak voor de dood van haar verloofde (en een oom en twee neven) en wraak op de Israëliërs, die Palestijnse kinderen en vrouwen hebben gedood, maar ook over de Arabisch-nationalistische ideologie van de Baath-partij in Irak. Saddam Hussein was haar held en de combinatie ,,Joden, Israël en Amerika'' het grote kwaad.

Maha, die de lagere school niet heeft afgemaakt, vindt alle vragen getuigen van Westers onbegrip. Haar motieven zijn sterk religieus gekleurd. Zij spreekt over de plicht van iedere moslim om deel te nemen aan de jihad en zich tot het uiterste in te zetten voor de hele gelovige gemeenschap in de strijd tegen de vijand. Het martelarenschap is het hoogste wat zij kan en wil bereiken.

Hun verhalen zijn doorspekt met tirades tegen de bezetting, de grenssluitingen, de aanslagen op hun leiders, de onderdrukking en constante vernederingen. Zij willen en kunnen niet begrijpen dat iedere aanslag op een joodse nederzetting, een soldaat, een bus of restaurant een nieuw argument is om nog strengere maatregelen te nemen. ,,Wij zullen meer bezetting en meer onderdrukking beantwoorden met meer aanslagen en meer explosieven. Net zolang totdat er een oplossing is'', zegt Maha. Ahlam: ,,We hebben heel veel verloren en de strijd lijkt uitzichtloos. Dat is waar. Maar de joden leven in grote angst. De toeristen blijven weg, de immigratie is stilgevallen, de economie gaat slecht. Wij moeten lijden, maar zij lijden ook.''

Geluiden van de markt van Khan Yunis dringen door tot de achterkamer in het huis aan de hoofdstraat. In Khan Yunis wonen 152.000 bij de Verenigde Naties geregistreerde vluchtelingen en 80.000 `gewone' Palestijnen. De muren zijn kaal, de matrassen op de grond voelen vochtig aan. Aan de deur hangen posters van ,,martelaren'', jongens die gestorven zijn in de strijd. Op iedere straathoek hangen dergelijke posters met teksten over hun heldendaden. De hele dag al is de lucht gevuld met het geluid van straaljagers en helikopters.

Ook Ahmed Abu Tawahina, klinisch psycholoog van het Gaza Mental Health Program in Gaza-Stad, is ervan overtuigd dat het vrouwen als Ahlam en Maha ernst is, hoewel hij hen niet persoonlijk kent ,,Ik weet het, het is heel moeilijk te begrijpen en het is abnormaal. Maar abnormale situaties en omstandigheden creëren over een lange periode abnormale gedragingen.

,,Het leven in Gaza is al vele jaren traumatisch. In een gewone gevangenis in Europa hebben de inwonenden meer vrijheid en zekerheid dan de Palestijnen in Gaza. Iedere vorm van menselijkheid wordt hier gedood, hier is de cultuur van de dood gaan heersen. De geestelijke gezondheid is hier zeer slecht, het voortdurende geweld, de constante dreiging, de slechte hygiëne en de honger: het zijn allemaal zeer nadelige factoren voor de evenwichtige persoonlijke ontwikkeling van jongemannen en jonge vrouwen zoals Ahlam en Maha. Hoe moet je hier psychisch in evenwicht blijven?''

Het totaal ontbreken van een gevoel van veiligheid kan een vlucht naar extreme vormen van religie veroorzaken, zeker bij degenen die daar bevattelijk voor zijn en die daar door gezaghebbende ouderen of vrienden toe aangemoedigd worden. Tawahina, die studeerde in Tel Aviv en Boston (Harvard): ,,Het martelarendom wordt in een afgesloten, geïsoleerde samenleving die onder grote stress leeft, verheerlijkt en wordt een doel op zichzelf. Deze vrouwen denken, net als de mannen trouwens, werkelijk dat zij op deze manier hun liefde aan familie en gemeenschap tonen.''

Als in de kale achterkamer foto's worden genomen, grijpen de vrouwen naar de wapens die op de grond liggen en controleren met snelle, geroutineerde handelingen de M-16 en de Kalashnikov. Blèrend en geschrokken wringt het jongetje zich in de armen van zijn moeder die het wapen meteen weglegt.