Principe-bestand Birmese junta en Karen-rebellen

Het militaire bestuur van Birma en de grootste rebellengroepering van het land zijn na meer dan 55 jaar strijd een informele wapenstilstand overeengekomen. Dat heeft David Tarkerppaw, belast met het buitenlandse beleid voor de groepering, de Nationale Unie van de Karen (KNU) na afloop van de vredesbesprekingen in Rangoon gezegd.

,,We zijn een wapenstilstand overeengekomen, maar we hebben geen verdrag getekend'', zei Tarkerpaw tegenover de Thaise krant Bangkok Post nadat hij met een Birmees militair toestel in Thailand was geland. Alle militaire activiteit tussen de junta en de KNU zijn vanaf 17 januari gestaakt.

De 21-koppige KNU-delegatie onder aanvoering van de militaire leider Bo Mya vertrok gisteren uit Rangoon na een week van onderhandelingen met de junta in de Birmese hoofdstad. Het leger, dat al sinds 1962 aan de macht is in Birma, heeft nog niet op het nieuws gereageerd.

Indien het bestand wordt geformaliseerd dan is dat een grote overwinning voor de junta, die al sinds 1989 bestanden tracht te sluiten met de vele Birmese rebellengroeperingen. In de jaren negentig heeft Rangoon met zeventien van die groeperingen, waaronder de KNPP van de etnische Karenni en de CNF van de Chin, vredesakkoorden bereikt. De KNU is de laatste en grootste groep waarmee een dergelijk akkoord nog niet is afgesloten. Met een definitief bestand komt feitelijk een einde aan de burgeroorlog die met het vertrek van de Britse overheersers in 1949 begon.

Daarom is het bezoek aan Rangoon van de 75-jarige Bo Mya ook van grote betekenis. Bo, die zich decennia lang heeft schuilgehouden in de Birmese jungle, is in het verleden door de junta uitgemaakt voor een crimineel en terrorist. Nu had Bo ontmoetingen met de Birmese premier Khin Nyunt die zelfs een verjaardagsfeest voor de Karen-leider zou hebben georganiseerd. In tegenstelling tot eerdere berichten had Bo geen ontmoeting met de hoogste leider van Birma, generaal Tha Shwe.

Eerdere vredesbesprekingen zijn telkens uitgedraaid op een mislukking. De laatste van die besprekingen had plaats in 1996. De reden voor de huidige toenadering is, aldus KNU-leider Nerdah Mya, dat de junta haar belangrijkste eis (dat de KNU-rebellen eerst ontwapenen alvorens er gepraat kan worden) heeft laten varen. ,,Dit keer zijn er geen voorwaarden gesteld'', aldus Nerdah tegenover de Amerikaanse radiozender Voice of America.

De initiatieven van generaal Bo zaaiden aanvankelijk verdeeldheid binnen de KNU. Zo zouden verscheidene Karen-commandanten zich eerst nog tegen de vredesplannen hebben verzet. Maar de afgelopen weken zouden zich steeds meer commandanten achter Bo hebben opgesteld. Veel is evenwel nog onduidelijk. Zo is het vooralsnog onzeker wat er gaat gebeuren met de 250.000 Karenvluchtelingen in het Thais-Birmese grensgebied. Ongeveer 100.000 van hen verblijven in vluchtelingenkampen in Thailand.

De vredesonderhandelingen van de junta maken deel uit van een onlangs door premier Khin Nyunt afgekondigd stappenplan, dat in zeven fasen moet resulteren in democratie. De Birmese regering heeft de KNU informeel uitgenodigd voor deelname aan de Nationale Conventie later dit jaar waar een nieuwe grondwet zal worden opgesteld. Een nieuwe grondwet zou de eerste stap moeten zijn op weg naar de democratie.

Critici zijn niet overtuigd en geloven dat de junta het democratisch proces slechts rekt in een poging de grootste oppositiepartij, de Nationale Alliantie voor Democratie (NLD) van Aung San Suu Kyi, verder te isoleren. De NLD is niet uitgenodigd voor de Conventie.