Nicolaï luidt struikelend Nederlands Europajaar in

De slagzin `Europa. Best Belangrijk.' kwam Nicolaï te staan op hoon van de Kamer. En hij had meer verkeerd gedaan bij het begin van het Europajaar.

Staatssecretaris Nicolaï van Europese Zaken had zich een feestelijker begin kunnen indenken van het `Europajaar', dat hij gisteren officieel inluidde. De slagzin `Europa. Best Belangrijk.' van een campagne om het publiek te doordringen van het belang van de Europese Unie leidde prompt tot honende reacties van Europa-specialisten in de Tweede Kamer. ,,Een kopje slappe thee'', luidde de reactie van VVD-Kamerlid Van Baalen. ,,Zo geef je mensen het laatste zetje om de ogen dicht te laten vallen bij het thema Europa'', vond zijn PvdA-collega Timmermans.

Merkbaar geïrriteerd riepen medewerkers van de staatssecretaris desgevraagd dat de campagne, die een periode van drie jaar zal beslaan, ook helemaal niet gericht is op Tweede-Kamerleden. Communicatie-experts, zo stelden ze, hadden op grond van uitgebreide studies in den lande vastgesteld dat alleen zo'n slagzin tot de verbeelding sprak van mensen die de ontwikkelingen in `Europa' niet iedere dag op de voet volgen.

NicolaÏ zelf haastte zich gistermiddag de Kamerleden gerust te stellen dat `Europa. Best Belangrijk.' niet het motto zal vormen van het kabinet voor het Nederlandse voorzitterschap van de EU in de tweede helft van dit jaar. Het voorzitterschap moet het hoogtepunt vormen van het `Europajaar', dat verder onder meer de toetreding van tien nieuwe lidstaten omvat (op 1 mei) en de verkiezingen voor het Europees Parlement (op 10 juni).

Het voorzitterschap belooft in veel opzichten bijzonder te worden. Het lijkt het laatste te worden dat Nederland in deze vorm bekleedt omdat het roulerende EU-voorzitterschap vermoedelijk binnen enkele jaren wordt vervangen door een vast voorzitterschap. Tegelijk wordt het het eerste voorzitterschap waarin de EU de gehele periode van zes maanden niet 15 maar 25 lidstaten telt.

Lastig is ook dat de Europese Commissie, het uitvoerende orgaan van de EU, na de verkiezingen maandenlang een demissionaire status zal hebben. Een nieuwe Commissie treedt pas rond 1 november aan. Zo rest er een periode van maar zes weken, tot de Europese Raad van half december, waarin echt zaken kunnen worden gedaan. ,,Dat moeten we ons goed realiseren wanneer we onze ambities formuleren'', aldus Johan van der Werff, directeur van de projectorganisatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor het voorzitterschap.

Nicolaï had intussen wel iets anders aan zijn hoofd dan ambities voor het voorzitterschap te formuleren. Hij kwam twee uur na de lancering van het `Europajaar' en de presentatie van het bijbehorende logo hard in aanvaring met de Tweede Kamer. Dat gebeurde bij een overleg over een vergadering van de EU-ministers van Buitenlands Zaken in Brussel volgende week. Nicolaï moest invallen voor minister Bot, die met koningin Beatrix in Thailand was.

Gewoonlijk maken de Kamerleden het de minister niet lastig bij zulk overleg. Maar juist gisteren liep het anders. De Kamer eiste op hoge toon dat het kabinet zijn oren niet zou laten hangen naar de voorstanders in de EU van een opheffing van het Europese wapenembargo tegen China. Enkele weken geleden had de Kamer daarover Kamerbreed een motie van de SP'er Van Bommel aangenomen. De slechte toestand van de rechten van de mens in China billijkt volgens de Kamer geen opheffing van het embargo. Dit ondanks aandringen van met name Duitsland en Frankrijk om de wapenhandel met China te hervatten.

Nicolaï zei dat het kabinet hierover nog geen standpunt had en er pas vandaag in de ministerraad over zou vergaderen. Hij zou de Kamer laten weten wat er was besloten. Maar zo liet de Kamer zich niet afschepen. Eendrachtig werd Nicolaï gedwongen te verklaren dat het kabinet volgende week dan ook geen standpunt inneemt in Brussel.

Vervolgens bekende Nicolaï dat het kabinet evenmin had vergaderd over een andere slepende kwestie: de aanpassing van de salarissen van Europarlementariërs en hun zeer hoge onkostenvergoeding. Dat kwam de onfortuinlijke Nicolaï op een spervuur van boze vragen en kritische commentaren te staan van alle aanwezige Kamerleden, van links tot rechts. ,,Dan kunnen we een overleg als dit net zo goed niet houden'', brieste de PvdA'er Timmermans. ,,Ik vind dit een heel slechte start van het jaar 2004.'' Op deze weinig glorieuze wijze kwam daarmee een einde aan de eerste dag van het `Europajaar' van Nicolaï.