`Nederland was tien jaar geleden nog kartelparadijs'

De NMa gaat dit jaar nadrukkelijk kijken naar markttoetreding bij de vrije beroepsgroepen.

Pieter Kalbfleisch is vier maanden directeur-generaal van de Nederlandse Mededingingsautoriteit. De voormalige plaatsvervangend president van de Haagse rechtbank trof bij zijn aantreden een ,,professionele en trotse organisatie'' aan. ,,Niet triggerhappy, wel overtuigd van het idee dat er een cultuuromslag in het bedrijfsleven moest worden bereikt.'' Dat is volgens hem inmiddels gelukt. ,,De NMa heeft het mededingingsrecht tot een centraal en levend onderwerp in ondernemend Nederland gemaakt.''

De NMa richt zich dit jaar voor het eerst speciaal op mededinging in de vrije beroepen zoals de advocatuur. Wat gaat er mis in die sector?

,,We hebben geen concrete aanwijzingen dat er misstanden zijn in de advocatuur of welke andere vrije-beroepsgroep. Bij het kiezen van de sectoren waar we extra op zullen letten, kijken we naar twee zaken: naar het maatschappelijk belang en naar de marktstructuur. Onder dat laatste vallen de mate van regulering, toetredingsdrempels tot de beroepen, en de informatievoorsprong op klanten. En de sector van de vrije beroepen is zo georganiseerd dat er een verhoogd gevaar is voor overtreding van de mededingingswet. Maar nogmaals, er lopen nog geen concrete onderzoeken.''

In een internationaal onderzoek van het Britse blad The Global Competition Review bleek vorig jaar dat de NMa verreweg het hoogste bedrag aan boetes uitdeelde van alle onderzochte mededingingsautoriteiten. Worden in Nederland de regels massaal met voeten getreden of doen andere landen hun werk niet goed?

,,Daarvoor zou je alle afzonderlijke gevallen in die landen moeten kennen, dat weet ik niet. Ik weet wel dat Nederland tien jaar geleden nog een kartelparadijs was. Er waren robuuste boetes nodig om daar verandering in te brengen. En met resultaat, al zijn we er nog niet. Effectieve concurrentie is goed voor de economie, en een sterke economie is goed voor de welvaart.''

Hoeveel van de boetes die de NMa oplegt, worden ook daadwerkelijk geïnd?

,,De wettelijke regeling is zo, dat als je in beroep gaat, de boetes opgeschort worden. Iedereen is in beroep gegaan, de enige die betaald hebben zijn de garnalenhandelaren. Alle andere zaken zitten nog in de bezwaarprocedure of zijn nog onder de rechter.''

Er wordt door het bedrijfsleven veel kritiek geleverd op de assertieve manier waarop de NMa de publiciteit zoekt. Trekt u zich die kritiek aan?

,,De NMa had vanaf het begin de opdracht om transparant te zijn, en dan is het goed om te vertellen wat je doet, en hoe je het doet. Maar ik ben niet blind voor kritiek. We zijn nu in een nieuwe fase beland, waarin ik het niet meer nodig vind om bij ieder rapport een persbericht uitbrengen. Bij sancties uiteraard wel, en we zullen op verzoek altijd informatie geven. Maar het initiatief zal niet meer in alle gevallen van ons uitgaan.''

Wat vind u van het idee, zoals gisteren door twee mededingingsadvocaten in de Tweede Kamer werd geopperd, om opsporingsactiviteiten en strafoplegging te scheiden?

,,Dat is ook wel geopperd bij de totstandkoming van de Mededingingswet. Men heeft na weging van de argumenten gekozen voor bestuursrechtelijke vervolging, met controle door de rechter. Als je het gaat opknippen, wordt de rechterlijke macht overbelast, en door de vertraging zal de afschrikwekkende werking van de NMa en de Mededingingswet sterk afnemen. Bovendien moet er een reden zijn om iets te veranderen, en die zie ik niet. We hebben een uitstekend `track record' in rechterlijke beoordelingen en in kortgedingen.''