Vandaag zijn alle Chinezen jarig

China trekt er massaal op uit als nieuwjaar zich aandient. Eerst om cadeautjes te kopen, voor familieleden en hoger geplaatsten. Daarna om de familie te bezoeken – of juist niet.

Vandaag is het Chinees nieuwjaar, en vandaag zijn ook alle 1,3 miljard inwoners van China tegelijk jarig. Niet officieel weliswaar, maar de meeste gewone Chinezen zien het toch wel zo.

Vooral in Noord-China is het gebruikelijk om met elk Chinees nieuwjaar een jaartje bij je leeftijd op te tellen. Een vriend van mij is in 1949 geboren, maar hij is pas in december jarig. Toch voelt hij zich vanaf vandaag meteen al 55 jaar.

Zijn `echte' verjaardag viert hij eigenlijk nooit. Wel die van zijn vader, want die is al ver in de tachtig. Dat is een heel eerbare leeftijd, en zo'n beetje om de vijf jaar komt de hele familie dat vieren. Pas vanaf je zestigste wordt je leeftijd iets om trots op te zijn, en als je kinderen en kleinkinderen een beetje weten hoe het hoort, dan komen ze je op die dag hun respect betonen.

Onder kinderen en jongeren raakt het westerse gebruik om je verjaardag te vieren wel steeds meer in zwang. Dan nodig je een stel vrienden uit, met wie je het bijvoorbeeld gezellig in de McDonald's gaat vieren. Maar op welke dag vier je het dan? Op de datum dat je volgens de Chinese maankalender bent geboren? Dat is wel het mooiste, maar wanneer valt die dag precies volgens de (westerse) zonnekalender? Dat is elk jaar weer anders, zoals ook het Chinees nieuwjaar telkens op een andere datum valt. Door al dat geschuif met die data is het me in drie jaar nooit gelukt om mijn collega op het kantoor waar ik vroeger werkte ook op de juiste dag met zijn verjaardag te feliciteren.

Heel veel mensen krijgen met Chinees nieuwjaar ook cadeautjes: het verkeer in de hoofdstad Peking zat de afgelopen week nog vaster dan normaal, want iedereen was op weg naar hoger geplaatsten om daar sigaretten, drank en thee af te leveren.

Als je met cadeaus aankomt, dan moeten die wel goed aan de prijs zijn. En als de ontvangers toch liever geld hebben, dan zijn er speciale winkels waar ze de cadeaus tegen contanten kunnen omruilen. Geld kun je pas met goed fatsoen direct als cadeau aanbieden als het echt om een substantiële som gaat: bedragen van een aantal maandsalarissen zijn daarbij niet ongewoon.

Binnen de familie en tussen vrienden gaat het er allemaal veel bescheidener aan toe. Mensen nemen fruit en drank mee, en de kinderen wachten op hun `rode envelopjes'. Als ouder familielid hoor je dat aan jongere, ongetrouwde verwanten te geven, als een soort ruim bemeten zakgeld.

Inmiddels zijn de straten in Peking vrijwel leeg: de cadeaus voor de werkrelaties zijn uitgedeeld, en nu is het tijd voor het familieleven. De meeste migranten en studenten zijn terug naar hun familie op het platteland, hoewel er ook steeds meer stadsmensen komen die geen zin hebben om de hele tijd bij hun familie te zitten: zij grijpen de nieuwjaarsvakantie aan voor een plezierreisje naar elders in China of naar het buitenland.

Dat leidt bij elkaar tot een massale volksverhuizing. De Chinezen gaan volgens officiële schattingen rond nieuwjaar honderden miljoenen reizen maken, vooral de bussen en treinen zitten bomvol. Ideaal voor de verspreiding van sars natuurlijk, en de mensen worden op stations en vliegvelden daarom ook weer zo veel mogelijk gecontroleerd op hun temperatuur.

Wat zal het Jaar van de Aap ons brengen? Volgens Chinese astrologen wordt het een onrustig jaar, vol conflicten. Dat is niet prettig natuurlijk, maar gelukkig gaan de beurzen het dit jaar wel goed doen.