`Liever vrijheid dan bakken vol met geld'

De muzikanten van rockgroep Van Katoen houden van hun vak maar niet van de zakenwereld daar omheen. Daarom doen ze bijna alles zelf, zoals het uitbrengen van van een nieuwe dvd.

Met gepaste trots toont Bas Barnasconi de recente toevoegingen aan zijn e-mailbestand. Bestellingen voor T-shirts, opmerkingen over de concerten, mensen die gratis een liedje hebben gedownload. We bevinden ons in het zenuwcentrum van Van Katoen, de rockgroep die er een zaak van heeft gemaakt om alle facetten van het popbedrijf zelf in de hand te houden. Doe Het Dan Zelf, heette de cd die anderhalf jaar geleden als beginselverklaring diende. In eigen beheer werden er meer dan 5.000 exemplaren van verkocht. Van Katoen greep de kans om buiten de gevestigde platenindustrie de cd een meerwaarde te geven. Hun album met oorspronkelijke, Nederlandstalige rock ging verpakt in een fraai filmblik waarin een demo-cd van bevriende bands, een uitnodiging voor een concert en andere extra's. Kabaal, hun nieuwe live-dvd met onder meer beelden van een concert voor uitzinnige fans in de Bredase zaal Mezz, is al net zo'n verrassingspakket.

Zanger Bas Barnasconi, gitarist Lourens van Haaften, drummer Arnoud Bongaards en bassist Aart de Jong vinden veel optreden en contact met hun fans belangrijker dan roem, rijkdom of gouden platen. Ze waren al eens verbonden aan een reguliere platenmaatschappij, maar dat bleek een vergissing. Uit commerciële overwegingen werden er zangeressen en blazers aan hun muziek toegevoegd, waardoor de integriteit van hun muziek in het geding kwam. Een nummer dat geïnspireerd werd door de oorlog in Kosovo kon niet worden uitgebracht want, zo zei de platenbaas, ,,we zijn geen liefdadige instelling''.

Dat was het moment, zegt Barnasconi, waarop Van Katoen besloot om alles zelf te gaan doen. ,,Artistieke vrijheid was ons dierbaarder dan bakken met geld verdienen. Voor een band zijn er drie belangrijke dingen. Aan optredens komen, op de radio gedraaid worden en met je cd in de winkels liggen. Die dingen staan in direct verband met elkaar. Als je airplay hebt krijg je optredens, en kopen de winkels je muziek in. De hitparades worden in stand gehouden door de platenindustrie en de detailhandel. Die hebben er belang bij dat de verkoop niet via internet gebeurt, zoals wij het doen. De kromme situatie doet zich voor dat het assortiment van cd-winkels bepaalt welke artiesten kans maken om in de hitparade te komen. Maar de albumlijsten geven allang geen reëel beeld meer van de werkelijke verkoop, omdat die hoe dan ook voor een belangrijk deel via internet gebeurt. Daarom doen wij geen moeite meer om in die lijsten te komen, en laten we het geld dat we uitsparen ten goede komen aan onze fans.''

Van Katoen gaf al eens een gratis concert voor daklozen en een optreden voor scholieren die voor hun examen gezakt waren. Onbetaald downloaden van hun muziek wordt gestimuleerd. ,,Het belangrijkste is dat we mensen voor onze muziek interesseren. Als ik zie dat twee fans bij onze merchandisingkraam hun geld bij elkaar schrapen om een cd te kopen, raad ik ze aan om er thuis een kopietje van te maken. De platenindustrie houdt er het ouderwetse idee op na dat het diefstal is om digitale bestandjes te kopiëren. Ik geloof in de toegevoegde waarde van een mooie verpakking, een ludieke aanbieding of andere dingen die de luisteraar nauwer bij de band betrekken.''

Live wil Van Katoen zweten. Hun muziek is een energieke mix van Nederlandstalige schreeuwteksten en nu-metal zoals de Amerikaanse groepen Limp Bizkit en Korn die maken. Betrokkenheid van het publiek is een eerste vereiste. ,,Als zanger zie ik het als mijn opdracht om tijdens een concert zo weinig mogelijk achterkanten van hoofden te zien'', zegt Barnasconi. ,,Ik wil ze in hun ogen kunnen kijken, en al die maffe eikels voor het podium zien springen. In mijn teksten probeer ik zo direct mogelijk te zijn, met kreten als `Schuif es op' of `Snap het dan!' Daar gaat geen uitgebreid denkwerk aan vooraf. Maar er komen wel reële dingen in aan bod, zoals kwesties van respect of het ellebogenwerk dat je in de maatschappij tegenkomt.''

Internet heeft de muzikale mogelijkheden van een popgroep enorm uitgebreid, vindt Bas. ,,Het idee om elke twee jaar een cd uit te brengen als doel van muziekmaken is achterhaald. Wij vinden het veel spannender om elke twee maanden een paar nieuwe nummers op onze website te posten, en rekening te houden met reacties van luisteraars bij de manier waarop die nummers zich ontwikkelen. Vroeger maakte je een cd en deed je daarna een promotietournee om die cd onder de aandacht te brengen. Voor mij is dat een belachelijke omkering van zaken, want veel spelen is juist ons doel. Wij geven onze muziek liever gratis weg, dan dat er niemand naar luistert.''

Van Katoen speelt vanavond 22/1 in het Paard, Den Haag en 23/1 in Paradiso, Amsterdam. www.vankatoen.nl