`Geef me drie maanden en alle drugs zijn het land uit'

Minister Bot van Buitenlandse Zaken heeft vandaag met zijn Thaise ambtgenoot gesproken over Nederlandse gevangenen. Het mensenrechtenbeleid kwam niet aan de orde.

,,Ik had meer eieren in de pan te gooien'', zegt minister Bot van Buitenlandse Zaken. ,,De mensenrechtenkwesties rondom de oorlog tegen de drugs zaten daar niet bij'', zegt Bot over het gesprek met zijn Thaise ambtgenoot Surakiart. Toch bestaat internationaal grote kritiek op de vele doden die bij die oorlog onder verdachte omstandigheden zijn gevallen.

Heel in het kort heeft Bot een opmerking gemaakt tegenover Watcharapol Prasarnrajkit, de politiegeneraal die de leiding heeft over de Thaise `War on Drugs'. Bot: ,,Ik heb wel iets gezegd in de zin dat er wel erg stevig wordt opgetreden in die oorlog tegen de drugs.'' De Verenigde Naties en mensenrechtenorganisaties stellen zich een stuk fermer op. Ze beschuldigen Thailand ervan in hun oorlog tegen de drugs de mensenrechten op alle mogelijke manieren te schenden. Het resultaat: 50.000 arrestaties en 2.600 doden. ,,Het rechtssysteem wordt vernietigd'', zegt Tuenjai Deetes. Deze senator vertegenwoordigt de regio Chiang Rai waar koningin Beatrix morgen het plaatselijke Opium-Museum bezoekt. ,,Gerechtigheid betekent dat je een proces hebt om te zien of iemand tegen de wet heeft gehandeld of niet. In deze gevallen wordt onmiddellijk gezegd: ,,Jij doet in drugs, je moet dood''', aldus Tuenjai in het Britse dagblad Financial Times.

Thailand geldt in Zuidoost-Azië als de voorbeeld-democratie met een juweel van een grondwet. Maar sinds de komst van Thaksin Shinawatra als premier is de buitenlandse kritiek vergroot. Thaksin is de rijkste man van het land – eentiende van het aan de Thaise effectenbeurs genoteerde kapitaal is van hem.

De koning riep de regering enkele jaren terug op de strijd tegen de steeds populairder wordende drugs aan te gaan. De koning had vooral de ya ba-pil op het oog, de `gekke pil', een goedkope methamfetaminepil waaraan liefst vijf procent van de bevolking van 60 miljoen verslaafd is. De wanhoopskreet van de koning was een kolfje naar de hand van Thaksin. Hij verklaarde de drugs de oorlog. ,,Geef me drie maanden en alle drugs en drugsdealers zijn Thailand uit'', zei premier Thaksin op 1 februari vorig jaar. Een kwartaal later stond de teller op bijna drieduizend drugsgerelateerde doden.

Op de werkvloer leidt generaal Watcharapol, de gesprekspartner van Bot, de oorlog tegen drugs. ,,En die eindigt nooit'', zegt hij. Hij beschouwt de oorlog als succesvol. ,,Want normaal gesproken hadden we 260.000 drugsarrestaties per jaar, maar in dit `oorlogsjaar' maar 100.000. Ruim 90 procent van de bevolking steunt ons en wat nog belangrijker is: we hebben drie miljard baht (60 miljoen euro, red.) aan drugsgelden in beslag weten te nemen. Dáár tref je de grote handelaren mee.''

Amnesty International en Human Right Watch zeggen dat veel corrupte lokale leiders en politiemannen de oorlog tegen drugs gebruiken als voorwendsel om met oude vijanden af te rekenen en conflicten uit te vechten. ,,De autoriteiten stimuleren dit doordat ze wetshandhavers onder druk zetten om met resultaten te komen'', stelt Amnesty. ,,Het effect van de campagne is dat iedereen die mogelijk iets met drugs te maken heeft, mag worden doodgeschoten. Pathologen mogen echter geen autopsie doen en zelden zijn er getuigen van een schietpartij.'' En, zo gaf de politie toe, een bij hen circulerende `zwarte lijst' met 66.000 mensen die bij drugshandel betrokken zouden zijn, is vooral een weergave van welke Thai nog een appeltje te schillen hebben met welke andere Thai.

Dat het buitenland kritiek levert op de drugsoorlog, kan opperbevelhebber Watcharapol ondanks alles wel waarderen. ,,Ik begrijp die kritiek, maar dit is nu eenmaal onze manier van problemen oplossen. En zoveel is 2.600 doden ook weer niet: in een normale maand hebben we hier 500 moordgevallen.''