Familiewaarden als vorm van patriottisme

De Democratische presidentskandidaat Wesley Clark was afwezig in Iowa, maar in een zaaltje in New Hampshire domineert hij moeiteloos als een redelijk en geloofwaardig alternatief.

Generaal b.d. Wesley Clark grijpt snel in. Hij is net ingeleid door Vietnam-veteraan Brian Hardy, de commandant van de American Legion Post nummer 7 in Rochester, New Hampshire. ,,Bedankt voor de aardige woorden, maar de kritiek op John Kerry blijft voor uw rekening. John is een fijne kandidaat en een vriend.''

Het was een teken gisteravond dat de verhoudingen zijn gewijzigd en snel blijven veranderen sinds de verrassende uitkomst van de voorverkiezingen in Iowa. Clark, die niet meedeed in de middenwestelijke staat, had erop gerekend hier in het noordoostelijke New Hampshire te kunnen zegevieren als het redelijke en militair geloofwaardiger alternatief voor de driftige oproerkraaier Dean.

Maar John Kerry en de optimistische, zuidelijke senator John Edwards hebben al ruimschoots in die behoefte voorzien. Zij kwamen maandag zegevierend uit de eerste Democratische voorverkiezing tevoorschijn. Uit peilingen bleek waarom: Democratische kiezers willen boven alles Bush verslaan in november, en zij dachten dat Dean daar niet de beste voor was.

Tweede les uit Iowa: campagne voeren ten koste van andere Democratische kandidaten wordt niet gewaardeerd. De ruzie tot de finish tussen de gedoodverfde winnaars in Iowa, Howard Dean en Dick Gephardt, kostte beiden veel aanhang Gephardt zo veel dat hij zich dinsdag terugtrok uit de race. Daarom wilde Clark op geen enkele manier worden geassocieerd met negatief campagne voeren. Opgewekt en positief zijn nu de smaken van de week.

Wesley Clark besloot laat mee te doen. Hij miste politieke ervaring en de organisatie om in 50 staten bekend te worden. Maar na een intens beroep op zijn deelname naar men zegt ook van de Clintons waagde de voormalige bevelhebber van de Navo in Europa de sprong. Hij heeft zijn blauwe pak inmiddels verruild voor een groene trui. Een eerder geleende Schotse trui staat nog twee dagen te koop op eBay. De opbrengst (vanmorgen was het hoogste bod 5400 dollar) komt ten goede aan dakloze veteranen in New Hampshire.

In de volle zaal van het veteranen-honk in Rochester blijkt Clark inmiddels een groot gemak te hebben ontwikkeld om met enkele honderden aanwezigen een persoonlijk contact te leggen. Hoewel hij in de opiniepeilingen naar een derde plaats is gezakt (achter Kerry en Dean) domineert hij moeiteloos. Het is meer die briljante geschiedenisleraar dan de demagoog die zijn schoonmoeder komt verkopen. Maar ook hij heeft geleend uit het retorisch woordenboek van Howard Dean.

Zonder nare woorden attaqueert hij de nationale veiligheids-argumenten van Bush, die dinsdagavond weer prominent figureerden in de State of the Union-toespraak. Met een geolied rijtje grappen schetst Clark zijn `nieuwe patriottisme', dat zijns inziens meer te maken heeft geen Amerikaanse familie onverzekerd tegen ziektekosten laten zitten dan in bomber jacket over een vliegkampschip paraderen. Hij zal alleen in uiterste noodzaak, en na raadpleging van de bondgenoten, de Amerikaanse strijdkrachten overzees inzetten, en niet voor `een onnodige oorlog', zoals die in Irak.

,,Een partij die `familiewaarden' hoog in zijn vaandel heeft staan, maar de universitaire opleiding voor de meeste gezinnen onbetaalbaar heeft laten worden, geeft niets om familiewaarden. Een president die vervuilers vrijuit laat gaan en drie miljoen banen met belastingprikkels naar het buitenland laat verdwijnen, geeft niets om familiewaarden. Ik zal zorgen dat ieder kind verzekerd is en bejaarden betaalbare geneesmiddelen krijgen. Dat zijn de familiewaarden waar wij als Democraten trots op zijn.''

Die laatste opmerking herhaalt hij in drie vormen een antwoord aan Dean, Kerry en andere kandidaten die hem hebben verweten geen echte Democraat te zijn. In het begin van de huidige regeerperiode sprak Clark nog lovend op een fundraiser over topleden van de regering-Bush. Clark wordt intussen bijgestaan door adviseurs uit de Clinton-jaren en kijkt wel uit om iets voor te stellen dat als Republikeins kan worden uitgelegd.

De kandidatuur-Clark wordt deze week zwaar op de proef gesteld door alle belangstelling voor de oprukkende kandidaten Kerry en Edwards. Clark buit één troef beter uit dan alle anderen. Hij praat makkelijker over zijn arme jeugd (vader een joodse advocaat Chicago die sterft als hij vier is, zijn moeder een methodiste die hem daarna terugneemt naar haar geboortestaat Arkansas) en zijn 36-jarig huwelijk met zijn vrouw Gert, die in tegenstelling tot mevrouw Dean de hele campagne meemaakt; in Rochester verlaat zij als laatste de zaal. Clark heeft bovendien waar de senatoren alleen maar van dromen: ervaring met het leiden van een organisatie.

Van de vele vragen na afloop is er één die zijn kandidatuur extra reliëf geeft. U bent tegen het verbranden van de Amerikaanse vlag. Is dat geen beperking van de vrijheid van meningsuiting? Clark: ,,Dat mag volgens sommigen zo zijn, maar die vlag is wat ons Amerikanen samenbindt. Ik heb voor die vlag gevochten, ik heb er moedige mannen en vrouwen onder begraven zien worden. Ik wil niet dat die vlag wordt verbrand. Punt.''