Vliegtuigen waaien uit koers

Vliegtuigen moeten via vastgestelde routes van Schiphol vertrekken. Door de wind kunnen ze in elkaars baan komen. ,,Het systeem werkt niet.''

Krijgen de piloten gelijk? Een aantal KLM-vliegers hamert al enige tijd op een wijziging van de vertrekroutes op Schiphol. Op de luchthaven gelden ingewikkelde procedures die Schiphol tot een van de moeilijkste luchthavens ter wereld maken. Er wordt gevlogen volgens vaste vertrekroutes om te kunnen voldoen aan de wettelijke geluidsgrenzen. Pas na enkele kilometers rechtdoor mogen de vertrekkende toestellen van de luchtverkeersleiders een bocht maken die hen naar een internationale luchtverkeersweg brengt. Deze vaste vertrekroutes leiden nu tot problemen.

De routes zijn vooraf grondig bestudeerd en als ,,volstrekt veilig en vliegbaar'' beoordeeld, schrijft directeur Eric Kroese van Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) in een brief aan staatssecretaris Melanie Schultz van Haegen (Verkeer en Waterstaat). Toch hebben zich in de periode van 1 november vorig jaar tot 4 januari dit jaar zeven gevallen voorgedaan waarbij toestellen onmiddellijk na de start van hun route zijn afgeweken. Het zijn toestellen die tijdens de piekuren min of meer gelijktijdig vanaf de nieuwe Polderbaan en de parallelle Zwanenburgbaan, twee kilometer verder naar het oosten, worden weggestuurd.

LVNL-woordvoerder Marjolein Wenting: ,,De vliegtuigen zijn als auto's op de snelweg van hun rijbaan afgeweken en in de richting van de andere baan afgeweken. De voorvallen hebben niet tot gevaarlijke situaties geleid, want er was op dat moment geen ander verkeer, en bovendien hebben we op tijd kunnen ingrijpen. Maar dit soort situaties kan wel uitgroeien tot een veiligheidsprobleem.'' Als tijdelijke oplossing laten de luchtverkeersleiders de vertrekkende toestellen bij parallelle starts vanaf de nieuwe Polderbaan en de Zwanenburgbaan nu eerder naar links of rechts afbuigen, tot 750 meter buiten de voorgeschreven vertrekroutes. Dit in afwachting van een definitieve oplossing, want lang afwijken van de wettelijke vertrekroutes zou de verkeersleiders op boetes komen te staan. Bovendien kiezen de luchtverkeersleiders tijdelijk minder snel voor parallelle starts op de Polderbaan en Zwanenburgbaan. Hierdoor wordt de Buitenveldertbaan vaker gebruikt dan eerder was afgesproken, en ook de Kaagbaan. ,,Feitelijk komt dit neer op de startprocedures zoals die voor 1 november van toepassing waren'', aldus de Commissie Regionaal Overleg Schiphol (CROS), waar luchtvaartsector en omliggend egemeenten samenwerken.

Staatssecretaris Schulz laat de kwestie onderzoeken, maar sommige KLM-vliegers vinden dat de huidige vertrekroutes beter kunnen worden afgeschaft. ,,Geef de luchtverkeersleiders meer flexibiliteit'', stelt KLM-vlieger Benno Baksteen, voorzitter van het Platform Nederlandse Luchtvaart. De piloten bepleiten vertrekprocedures waarbij toestellen meteen verschillende richtingen worden uitgestuurd. Net zoals dat elders ter wereld gebeurt. Baksteen: ,,Deze voorvallen bevestigen ons standpunt dat we in Nederland gevangen zitten in een systeem dat niet werkt.''

Voorzitter Henk de Vries van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers is zo ver nog niet. ,,Het is een gecompliceerd systeem, maar het is wel te doen. Je moet alleen wel goed opletten.'' De oorzaken van de zeven afwijkingen van de vertrekroutes zijn volgens LVNL-directeur Kroese harde zijwind, onnauwkeurige navigatieapparatuur aan boord en een verkeerd gevolgde vertrekroute. Baksteen: ,,Dat is verklaarbaar. De parallelle banen liggen onhandig genoeg in noord-zuidrichting en dus hebben we in Nederland relatief vaak te maken met een harde dwarswind. En dat een vlieger een verkeerde vertrekroute kiest, is logisch als je honderdtwintig van die routes hebt, met namen die allemaal op elkaar lijken. Dan kan het voorkomen dat je op een verkeerde knop drukt.''

LNVL-woordvoerder Wenting: ,,We hebben de parallelle starts voorafgaand aan de ingebruikname van de Polderbaan uitvoerig bestudeerd, maar misschien zijn we te optimistisch geweest.'' Een aantal bestuurders is ,,not amused'' over de maatregelen van de luchtverkeersleiders, zoals CROS-secretaris Jannie van der Pluijm het uitdrukt. Zij vinden dat ze bij de maatregelen betrokken hadden moeten worden. Het gemeentebestuur van Haarlem is ,,verontwaardigd'' over de gewijzigde vertrekroutes. Milieuwethouder Ruud Grondel: ,,Schiphol is tot het gaatje gegaan. Er is tot de grenzen van het systeem gegaan bij het wegsturen van vluchten op vaste tijdstippen. En in plaats van te zeggen dat er dan maar minder in de spits moet worden gevlogen, wordt de overlast verlegd naar de omwonenden. De herrie waaiert uit.''

Dat de luchtverkeersleiders de vertrekroutes om veiligheidsredenen hebben gewijzigd, verbaast hem niet. ,,Ze geven nu toe dat ze al maanden kris-kras vliegen. Het aantal noise events is in Haarlem met 200 procent gestegen.'' Grondel vindt dat de omliggende gemeenten ,,geraadpleegd'' hadden moeten worden over de gewijzigde vertrekroutes. ,,Wij zijn voor een voldongen feit geplaatst.''

Volgens hem kan de staatssecretaris maar één ding doen; ,,Dit verbieden.'' LVNL-woordvoerder Marjolein Wenting: ,,Kris-kras vliegen is onzin. Mensen verwarren vaak vertrekkende toestellen met landende toestellen.'' CROS-secretaris Jannie van der Pluijm: ,,Er is de laatste tijd anders gevlogen dan eerder was afgesproken. Maar kris-kras vliegen is een uitdrukking die ik niet voor mijn rekening zou nemen.''