Tussen zware criminelen

Linda Sieljes werkt bij een tbs-kliniek. Aanvankelijk vond ze dat iedereen een tweede kans verdient. ,,Maar je wordt realistisch.''

In eerste instantie wilde Linda Sieljes naar de Hogere Hotelschool. Maar daar kwam ze snel van terug toen ze in een restaurant ging werken. ,,In een restaurant heb je wel contact met mensen, maar op een andere manier dan ik zou willen.'' Ze kwam erachter dat ze mensen op een ander niveau wilde helpen. ,,En het leek me niks om met kerst in een restaurant te staan. Dan zou ik niet met mijn familie kunnen eten. Maar goed, nu eet ik met kerst samen met zware criminelen'', lacht ze.

Linda Sieljes (23) werkt sinds anderhalf jaar als groepsleidster in de Dr. Henri van der Hoeven Kliniek, een tbs-inrichting in Utrecht. Daarvoor, tijdens haar studie Maatschappelijk Werk en Dienstverlening aan de Hogeschool van Utrecht, liep ze stage bij de kliniek. ,,Daar kwamen al mijn interesses bij elkaar: criminaliteit, psychiatrie en mensen helpen bij alledaagse dingen. Alhoewel ik in het begin de sensatie ook wel leuk vond'', bekent ze. Haar moeder was in het begin enigszins bezorgd. ,,Ze zei tegen me: ik hoopte vroeger altijd dat jij dit soort mensen nooit zou tegenkomen in de maatschappij, maar nu ga je ermee werken.''

Toen ze net bij de kliniek begon, was ze erg idealistisch, zegt Sieljes. ,,Negen van de tien tbs'ers heeft een erg ongelukkige jeugd gehad, daarom vond ik dat iedereen die de fout in was gegaan een tweede kans verdiende. Maar je wordt wel realistischer als je hier werkt. Dan besef je na een tijd dat dat niet voor iedereen mogelijk is. Sommigen blijven een gevaar voor de samenleving.''

Sieljes is daarom altijd alert op haar werk. ,,Je kan niet verwachten dat deze mensen modelburgers zijn als ze binnenkomen. Ze zitten niet voor niks in de tbs-kliniek.'' Scheldpartijen, ruzies en klappen zijn niet ongewoon in haar groep. Ze begeleidt een groep van tien personen, die allen ouder zijn dan zijzelf. De achtergronden verschillen van gijzeling tot brandstichting en van poging tot doodslag tot pedofilie. Zelf heeft ze ook wel eens een klap gehad. ,,Die keren zijn op een hand te tellen en het gebeurt nooit zomaar. Vaak zit zo iemand al langer ergens mee.'' Een half jaar geleden stuurde ze een van de patiënten naar zijn kamer. Dat wilde hij niet. Hij duwde haar aan de kant en stompte met zijn elleboog in haar maag. Toch is ze zelden bang. ,,Er zijn altijd collega's of anderen uit de groep vlakbij. Ik durf er mijn hand voor in het vuur te steken dat de rest van de groep mij te hulp schiet als ik word aangevallen.''

Het is niet alleen kommer en kwel, zegt ze. ,,In de krant staan alleen maar negatieve verhalen over tbs-klinieken. En natuurlijk, als een patiënt buiten in de fout gaat en weer bij ons terugkeert, denk ik ook weleens `pff, ik lijk wel gek'. Maar ik vind het vooral erg interessant werk.'' Simpele dingen als niet alleen aan jezelf denken en boodschappen doen moeten de patiënten vaak leren, zegt ze. Met kleine stapjes is ze al tevreden. ,,Ongeveer anderhalf jaar geleden kwam er een nieuwe vrouw in mijn groep. Ze was heel achterdochtig. Je mocht haar zelfs geen complimentjes geven, want dan dacht ze dat je iets van haar wilde. Nu is ze veel opener. Ik was voor de kerst met haar in de winkel. Vroeger was ze heel chaotisch en wist ze niet wat ze wilde hebben. Nu heeft ze meer overzicht.'' Deze vrouw zal volgens Sieljes binnenkort buiten de kliniek kunnen wonen. ,,Daar doe je het voor'', glimlacht ze.

Sieljes werkt fulltime en begint elke dag op een ander tijdstip. Ze verdient per maand netto tussen 1.500 en 2.000 euro. Elke patiënt heeft een eigen dagprogramma. Sieljes helpt en begeleidt de patiënten bij hun activiteiten. Zo brengt ze hen naar de therapeut of een werkplaats. Er zijn verschillende werkplaatsen, zoals een houtzagerij en een keuken. Daar verzorgen de patiënten orders van bedrijven. Elke drie maanden evalueert ze met haar collega's de patiënten en maakt ze verslagen over hen voor de rechtbank. Daarnaast sport ze samen met de patiënten.

Hoe lang ze als groepsleidster in de tbs-kliniek blijft werken, weet ze nog niet. ,,Misschien wil ik wel de universitaire vervolgopleiding van Maatschappelijk Werk doen, om buitendienst-functionaris te worden. Dan heb je vooral contact met de families van de tbs'ers. En de patiënten begeleiden als ze buiten de kliniek wonen lijkt me ook interessant. Maar voorlopig vind ik het nog veel te leuk om te zien hoe groepsprocessen werken.''

Dit is een wekelijkse rubriek over mensen die vooruitkijken naar of terugblikken op hun loopbaan.