Britse vonnissen wegens babymoord wellicht herzien

De afgelopen tien jaar zijn in Groot-Brittannië mogelijk tientallen ouders ten onrechte veroordeeld voor de moord op hun kinderen. Procureur-generaal Lord Goldsmith zei gisteren dat de veroordeling van 258 ouders opnieuw zal worden onderzocht, omdat mogelijk geen sprake was van moord maar van wiegendood.

Afgelopen zomer werden in hoger beroep twee vrouwen vrijgesproken die eerder wegens moord waren veroordeeld. Vorige maand werd opnieuw een vonnis in hoger beroep vernietigd. Het gaat in alle drie gevallen om vrouwen van wie meerdere kinderen jonger dan twee jaar door onbekende oorzaak zijn overleden. De veroordeling was steeds vrijwel uitsluitend gebaseerd op het oordeel van een kinderarts. Critici hebben er de afgelopen tijd op gewezen dat inzichten over de oorzaak van wiegendood zijn veranderd en dat genetische afwijkingen, die bij verschillende kinderen in één gezin kunnen voorkomen, soms de oorzaak kunnen zijn.

Concrete aanleiding voor het besluit van Goldsmith is een waarschuwing van drie rechters die vorige maand in hoger beroep Angela Cannings vrijspraken, nadat zij eerder was veroordeeld wegens moord op haar twee kinderen. De rechters concludeerden dat het onjuist is om iemand uitsluitend of vrijwel uitsluitend te veroordelen op basis van bewijzen van deskundigen.

Goldsmith richt zich op 258 eerdere rechtszaken, waarvan een groot aantal vergelijkbaar is met die van Cannings. Van die zaken worden er 54 met voorrang onderzocht door de zogeheten Criminal Cases Review Commission, omdat één of beide ouders nog vastzitten.

Angela Cannings werd in 2002 veroordeeld wegens moord op haar zeven weken oude zoon Jason in 1991 en haar 18 weken oude zoon Matthew in 1999. De rechters kwamen – net als in twee soortgelijke beroepszaken vorig jaar – tot de conclusie dat sprake kan zijn geweest van een erfelijke afwijking, waaraan beide kinderen zijn gestorven. ,,Tenzij we zeker zijn van schuld, blijft altijd de vreselijke mogelijkheid dat een moeder, die toch al ernstig lijdt door de onverklaarbare dood van haar baby of baby's, levenslang de gevangenis in gaat, terwijl ze daar niet hoort te zijn'', aldus de drie rechters in hun vonnis. ,,In onze samenleving, in iedere beschaafde samenleving, is dat weerzinwekkend.''

Justitie hanteerde volgens The Independent de regel dat één geval van wiegendood een drama is, twee verdacht en drie moord. Ze baseerde zich daarbij op de visie van sommige kinderartsen.

[vervolg WIEGENDOOD: pagina 4]

WIEGENDOOD

Arts: ga bij twijfel uit van kwade trouw

[vervolg van pagina 1]

Een van de kinderartsen die herhaaldelijk in strafzaken optrad was prof. Roy Meadow. In een rechtszaak noemde Meadow dat de kans op meerdere gevallen van wiegendood in één gezin 1 op de 73 miljoen. Hij hield rechters voor dat ze bij twijfel uit moesten gaan van kwade trouw – `think dirty'. Zeker nadat in de afgelopen decennia veel is gepubliceerd over het zogeheten Syndroom van Münchausen by proxy (ouders die hun kinderen iets aandoen om zelf aandacht te krijgen). Volgens de rechters kan ,,zelfs de meest vermaarde deskundige een fout maken''. Ze waarschuwen dan ook tegen het ,,dreigende gevaar van een te dogmatische benadering door deskundigen''.

Om in de toekomst dit soort gevallen te voorkomen vinden de rechters dat ouders in zaken waar deskundigen elkaar tegenspreken niet veroordeeld mogen worden, tenzij er voldoende andere bewijzen zijn. De Vereniging voor Kindergeneeskunde waarschuwt echter voor een moratorium op veroordelingen: ,,[Zo'n moratorium] is goed nieuws voor iedereen die ten onrechte is veroordeeld, maar het is slecht nieuws voor kinderen in gezinnen waar sprake is geweest van een geheimzinnige moord.''

Kennis over wiegendood is de afgelopen jaren gegroeid. Als oorzaken worden soms genmutaties aangewezen. Die kunnen leiden tot een aangeboren hartritmestoornis (het lange QT-syndroom) of tot ademhalingsproblemen (door een mankement aan het serotoninetransporteiwit). Maar genetische factoren zijn waarschijnlijk zelden de enige oorzaak van wiegendood. Ze verhogen vooral het risico. Een baby die een beetje verkouden is en op zijn buik slaapt, zal eerder plotseling en onverklaard sterven als door een genetische factor het hersencentrum dat de ademhaling controleert niet goed is aangelegd. Van het lange QT-syndroom is aangetoond dat de afwijking ook voorkomt bij jongere broertjes en zusjes van een kind dat aan wiegendood stierf.