Rekenfout CO2 levert meevaller op

Dankzij een meevaller van 4 miljoen ton CO2 gaat Nederland Kyoto halen. De industrie wordt ontzien. Pijnlijke maatregelen zullen vooral het verkeer treffen.

,,Het is een genuanceerde verdeling'', zegt staatssecretaris Van Geel (Milieu). Het kabinet stemde vrijdag in met zijn plan om verschillende sectoren apart streefwaarden op te leggen met maximale uitstoot van CO2, het belangrijkste broeikasgas dat verantwoordelijk wordt gehouden voor klimaatverandering.

Nederland heeft zich in het Japanse Kyoto verplicht om de jaarlijkse gemiddelde uitstoot van broeikasgassen in de periode 2008-2012 met 6 procent te hebben verminderd ten opzichte van 1990. Die doelstelling zal met de huidige verdeling precies worden gehaald, zo hebben onderzoekers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) uit Bilthoven en het Energieonderzoek Centrum (ECN) in Petten berekend. In totaal mag Nederland 219 miljoen ton aan broeikasgassen uitstoten waarvan 186 miljoen ton in de vorm van CO2.

De verdeling is grotendeels tot stand gekomen op basis van bestaande afspraken. Politiek het meest interessant, zegt Van Geel, is het ontzien van de industrie en de energiesector. Die mogen in 2010 maximaal 112 miljoen ton uitstoten, 11 miljoen ton meer dan in 2000, en in de periode 2005-2007 mogen ze zelfs 115 miljoen ton uitstoten. Van Geel: ,,Wij hebben de industrie niet willen straffen voor hun inspanningen in de afgelopen jaren. Er is veel geïnvesteerd in energie-efficiëntie waardoor Nederlandse bedrijven in dat opzicht tot de top van de wereld behoren.''

De redenering is dat als deze investeringen niet zouden zijn gedaan, de uitstoot van CO2 veel hoger zou zijn uitgevallen. ,,Veel industriële bedrijven lijken aan te kunnen tonen dat ze de wereldtop al dicht zijn genaderd'', aldus een onderzoek van RIVM en ECN waarop het kabinet zijn besluiten heeft gebaseerd. De extra emissieruimte geeft de industrie tijdelijk lucht om te groeien, en als de maxima niet worden behaald, kan de niet-benutte emissieruimte worden verhandeld. In dat verband is het begrip staatssteun al gevallen.

De Europese emissiehandel gaat volgend jaar in. Eind maart stelt de Europese Commissie gedetailleerde emissieplafonds vast voor de industrie. Als de maxima worden overschreden, staat het bedrijven vrij deze vervuiling in het buitenland af te kopen. De industrie verwacht zelf een hogere groei van de emissie dan RIVM en ECN, vooral doordat er de komende jaren meer stroom in Nederland zal worden geproduceerd.

De verdeling van de CO2-ruimte is vergemakkelijkt door een meevaller; onlangs werd een dubbeltelling ontdekt bij de emissieregistratie van enkele jaren terug. Dat scheelt 4 miljoen ton. De oorzaak van de dubbeltellingen ligt in een wijziging, een jaar of acht geleden, in de registratie. Aanvankelijk haalde TNO de gegevens op, later moest een deel van de bedrijven dat zelf doen in het milieujaarverslag. Daar is weleens iets fout gegaan. Onderzoekers van RIVM en ECN houden bij het halen van de doelstelling een marge van 12 miljoen ton aan, in verband met onzekerheid over economische groei en eventuele nieuwe ,,verbeteringen'' bij de emissieregistratie. ,,Het is niet uitgesloten dat toekomstige verbeteringen leiden tot hogere CO2-emissies dan in de raming ingeschat. De meevaller voor het klimaatbeleid van dit jaar wordt dan mogelijk tenietgedaan door tegenvallers in de toekomst'', aldus het onderzoek van RIVM en ECN.

Van Geel benadrukt in een brief aan de Tweede Kamer dat Nederland zal voldoen aan de Kyoto-verplichtingen. Niet alleen omdat de binnenlandse doelstelling wordt gehaald, maar ook omdat 79 miljoen van de 100 miljoen ton aan reductie van CO2 in buitenlandse projecten inmiddels in contracten is vastgelegd, kosten 433 miljoen euro. Dan gaat het bijvoorbeeld om de bouw van waterkrachtcentrales of gasgestookte centrales. Waarschuwingen van de Europese Commissie aan onder meer Nederland dat de doelstelling niet zal worden gehaald, berusten op ,,een misvatting'', aldus Van Geel. ,,Wij liggen wel degelijk op koers.''

De grootste reductie in het binnenland moet komen van het `kolenconvenant', waarin met de kolen- en gascentrales afspraken zijn gemaakt over het bijstoken van afval en biomassa, wijziging van brandstof en efficiënt energiegebruik. Onderzoekers van RIVM en ECN betwijfelen of deze reductie wordt gehaald. Die twijfel geldt ook de glastuinbouw, die zuiniger moet stoken. Reductie moet ook komen van energiebesparing in woningen, het openhouden van de kerncentrale in Borssele, en maatregelen voor het verkeer.

Het verkeer is volgens Van Geel een zorgenkind. ,,Dat blijft groeien.'' Het kabinet komt later met maatregelen om ook daar de maximale streefwaarden te behalen, te weten 38 miljoen ton CO2 in 2010. Dat zijn écht pijnlijke maatregelen. ECN-onderzoeker Boonekamp: ,,Als de industrie straks de streefwaarden niet haalt, kan men die afkopen in het buitenland. Maar wat gebeurt er als de doelstelling voor de sector verkeer niet wordt gehaald? Of voor de gebouwde omgeving?''