`Niemand vertelde ons iets compromitterends'

De Amsterdamse wethouder Rob Oudkerk beschouwt zijn bezoek aan prostituees als een privé-aangelegenheid. Burgemeester Cohen hoorde het afgelopen najaar van de politie.

Het was bekend in zijn eigen partijcircuit, het bordeelbezoek van PvdA-politicus Rob Oudkerk. Ook in het ambtelijk circuit op het Amsterdamse stadhuis was het een veelbesproken gespreksonderwerp, bevestigt oud-directeur Paul Verhey van de NV Werk, die vanuit zijn functie als hoofd van de gemeentelijke arbeidsbemiddelingsorganisatie veel met wethouder Oudkerk van doen had. Voormalig voorzitter van de Tweede Kamer, Jeltje van Nieuwenhoven, herinnert zich dat Kamerlid Oudkerk (tevens partijgenoot) bij haar in 2000 melding maakte van bedreigingen en chantage aan zijn adres.

Maar de kandidatencommissie die onder voorzitterschap van de politicoloog Jos de Beus de kandidatenlijst voor de raadsverkiezingen van maart 2002 samenstelde, wist van niets. Evenmin als Oudkerks collega-wethouders in het college en burgemeester Cohen. Cohen hoorde er naar eigen zeggen pas afgelopen najaar van, toen de politie hem erop attent maakte dat de wethouder gesignaleerd was op de tippelzone aan de Amsterdamse Theemsweg.

,,Hij kwam bij mij met de boodschap dat hij bedreigd werd'', herinnert Van Nieuwenhoven zich. ,,Ik heb hem gezegd dat hij daarmee naar de politie moest gaan. Het is dan gebruikelijk dat ook het hoofd van de beveiliging van de Tweede Kamer daarvan op de hoogte wordt gesteld. Die informeert op zijn beurt de politie van het korps Haaglanden over de verkregen informatie. Of dat gebeurd is, weet ik niet meer.''

In maart 2000 kreeg Oudkerk, die op dat moment een zetel in de Tweede Kamer bekleedde voor de PvdA en lid was geweest van de enquêtecommissie Bijlmerramp, een anonieme brief waarin gedreigd werd met openbaarmaking van zijn vermeende hoerenbezoek in de Haagse rosse buurt vlakbij station Hollands Spoor. Oudkerk, zo bevestigt Van Nieuwenhoven, sprak over die bedreigingen met collega-parlementariërs en deed aangifte bij de politie.

Voorjaar 2001 belandden de aangifte en een rapport daarover van de regionale inlichtingendienst (rid) bij de Algemene Inlichingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Een woordvoerder van die dienst laat zich er niet over uit welk politiekorps daarvoor verantwoordelijk was. Hij weet ook niet waarom het meer dan een jaar geduurd heeft voordat de aangifte leidde tot het doorspelen van die informatie naar de AIVD. ,,Maar de bevindingen waren voor ons geen aanleiding voor nader onderzoek. Wij waren van oordeel dat er geen bijzondere risico's aan verbonden waren voor de persoon van Oudkerk zelf. De aangifte zelf had daar veel mee te maken. Ook het oordeel van Oudkerk zelf dat hij zichzelf niet chantabel achtte, speelde een belangrijke rol.''

Omdat enkele andere Kamerleden kopieën van de dreigbrief ontvingen, was zijn bordeelbezoek in politiek Den Haag een publiek geheim. Die informatie kwam echter niet terecht in Amsterdam. Oudkerk vond het zelf niet nodig om over de chantageaffaire melding te maken bij de Amsterdamse kandidatencommissie van de PvdA die verantwoordelijk was voor de selectie van politici voor de raadsverkiezingen voor maart 2002, zo herinnert de voorzitter van die commissie, de politicoloog Jos de Beus zich. ,,Wij deden ons werk in de periode van april tot november 2001. In de zomer hebben we het onderzoekswerk gedaan naar de aangemelde kandidaten en ons heeft daarover allemaal niets bereikt. Het ging bij Oudkerk om een bekend landelijk bekende politicus en huisarts. We zijn in ons onderzoek niet over één nacht ijs gegaan. Maar niemand vertelde ons iets compromitterends over Oudkerk. Zelf heeft hij dat ook achterwege gelaten.''

In 1994 baarde de Amsterdamse hoofdcommissaris Nordholt opzien met publieke uitlatingen over infiltratie van criminelen op de kandidatenlijst van de hoofdstedelijke PvdA en VVD. Sindsdien, aldus De Beus, wordt de kandidatenlijst voor definitieve vaststelling doorgespeeld aan de burgemeester en de politie. Volgens De Beus kwam ook uit die kring geen enkel signaal dat er iets mis was met Oudkerk. ,,Ik maak daar nu uit op dat wat de politie betreft, het dossier gesloten was.''

Oudkerk hield zijn mond, de politie deed er het zwijgen toe en ook de enkelingen op het stadhuis die op de hoogte waren, lieten niets van zich horen. Totdat Cohen afgelopen najaar in zijn hoedanigheid als korpsbeheerder en burgemeester vernam van de bordeelbezoeken van Oudkerk en hem daarop aansprak. ,,Ik heb hem toen gezegd dat hij kwetsbaar was'', aldus Cohen gisteren in in het televisieprogramma Buitenhof. ,,Hij heeft toen gezegd dat het een privé-kwestie was.''

Het bleef ook een privé-kwestie. Totdat Oudkerk vorige maand na afloop van televisieopnamen voor het `Nationaal dictee' in Den Haag borrelde met Parool-columniste Heleen van Royen en NOS-sportverslaggever Tom Egbers. In een wat Oudkerk beschouwde als privé-gesprek, had hij het over zijn bordeelbezoek, pornosurfen en feestjes waar hij met oud en nieuw wel eens kwam en waar massaal cocaïne gesnoven werd. Van Royen schreef die ontboezemingen drie weken later gedetailleerd op in Het Parool. Tot verbazing van Oudkerk en overigens ook van Egberts. Beiden waren in de veronderstelling dat het om privé-ontboezemingen was gegaan, zo bevestigt ook de laatste tegenover deze krant.

Oudkerk ontkende publiekelijk ooit cocaïne te hebben gebruikt. Over het beschreven bordeelbezoek en pornosurfen liet hij zich niet uit, dat beschouwde hij als privé-aangelegenheden. Burgemeester Cohen deelde echter afgelopen woensdag in de gemeenteraad mee dat Oudkerk door hem gekapitteld was omdat de dienst automatisering van het stadhuis had geconstateerd dat Oudkerk met de gemeentelijke computer meerdere keren naar een sekssite was gesurft.

Afgelopen zaterdag publiceerde Van Royen in Het Parool de dreigbrief waar Oudkerk in zijn gesprekken met de kandidatencommissie over gezwegen had. Op een nieuwjaarsreceptie van de hoofdstedelijke PvdA, diezelfde avond, wendde de wethouder zich schriftelijk tot zijn partijgenoten. ,,Ik besef ten zeerste hoe mijn naïviteit het aanzien van het openbare ambt en het aanzien van uw en mijn partij beschadigd heeft.'' Hij had, zo schreef hij, tijd nodig om met zijn vrouw en kinderen ,,buiten de openbaarheid even tot adem'' wilde komen. ,,Wat ik in mijn privé-tijd doe, wens ik als privé te beschouwen en daarover leg ik alleen verantwoording af in mijn gezin.''

De komende dagen zal blijken of zijn partij met die uitleg genoegen neemt.