Van Deurzen begaafde maar slordige verleider

De Koninklijke Subsidie voor Vrije Schilderkunst (tegenwoordig Koninklijke Prijs) is een poel van middelmatigheid geworden. Steevast is het merendeel van de geëxposeerde schilderijen van bedroevende kwaliteit en van de meeste winnaars hoor je nooit meer wat. Des te opvallender was het, dat bij de Prijs van afgelopen jaar (begin oktober uitgereikt) een van die tot vergetelheid gedoemden er nadrukkelijk uitsprong. Sander van Deurzen (1975) maakte indruk met een groot, donker doek, waarop, in een waas van dunne verflagen, kleine blauwe poppetjes opdoken. Wat ze daar deden, in die waas, was onduidelijk en wat het precies voorstelde ook, maar ze wisten wel een goede spanning op te roepen.

Nu, op Van Deurzens eerste tentoonstelling bij de Wetering Galerie in Amsterdam, wordt duidelijk dat die spanning niet uit de lucht kwam vallen. De afgelopen maanden hield Van Deurzen zich zowel bezig met het schilderen van beelden uit computerspelletjes als met speeltjes uit de `Happy Meals' van McDonald's. Dat klinkt onbenullig, maar is het niet. Van Deurzen is duidelijk geïntrigeerd door de vraag hoe je als kunstenaar de toeschouwer je wereld binnen kunt lokken en beseft dat McDonald's en de computerspelfabrikanten daar de beste oplossingen voor hebben gevonden.

Vooral de Happy Meal-speeltjes groeiden de afgelopen jaren uit tot het ultieme symbool van verleiding: kinderen bij McDonald's vinden die speeltjes belangrijker dan het eten zelf.

Met die verleiding speelt Van Deurzen een ingenieus spel: zijn doeken lokken je naar binnen met alle clichés van het `lekkere' schilderij. Golven van roze, verleidelijke kleurstellingen, lonkende lagen en speciaal geverniste objecten – tot je beseft dat je daarmee in dezelfde val trapt als de Happy Meal-besteller.

Die welbewuste ambivalentie geeft een mooie spanning aan Van Deurzens doeken, maar tegelijk geldt dat alleen voor zijn beste werken. Bij Wetering wordt ook duidelijk dat het hard gaat met Van Deurzen (naast deze expositie opent hij begin volgende maand ook nog een solo in De Beyerd in Breda), misschien zelf té hard. De vijftien doeken die nu te zien zijn, zijn allemaal geschilderd ná de uitreiking van de Koninklijke Prijs – bijna een doek per week. En dat is te zien.

Ondanks Van Deurzens onmiskenbare kwaliteiten, is de tentoonstelling als geheel nogal ongelijkmatig. Tussen de goede werken hangen te veel doeken die een volgroeide schilder met een kritische blik zijn atelier nooit had laten gaan. Vluchtig en slordig geschilderd zijn ze, en missen daardoor precies die verleiding die de goede werken spannend maakt. De ware verleider, zo zou Van Deurzen moeten weten, maakt zich er nooit snel vanaf. Vraag maar aan McDonald's.

Sander van Deurzen. Wetering Galerie, Lijnbaansgracht 288, Amsterdam. Wo-za 12.30-17.30u, 1ste zo van de maand 14-17u. T/m 11/2. Inl.: 020-6236189 of www.weteringgalerie.nl. Inl. over tent. De Beyerd, vanaf 1/2 www.museumdebeyerd.nl