Speels Engels

In W&O van 20/21 december 2003 schreef Marlies Hagers in een interessant artikel over `Speels Engels'. Het is te hopen dat het ruime aandacht krijgt. In haar betoog wijst zij erop dat orthopedagoge Goorhuis beweert dat je na je tiende een tweede taal leert ``door in je hersenen een vertaalslag te maken''. Dit citaat wordt gevolgd door de mening (van Marlies Hagers zelf?): ``En dat blijft zo, dat voortdurend vertalen, hoe vloeiend je de tweede taal ook leert spreken.''

Indien de tweede taal ook de tweede blijft (en de eerste taal dus de eerste), zou er misschien wel sprake van `voordurend vertalen' kunnen zijn. Maar wat als de tweede taal de eerste wordt? In dat geval is het snel gedaan met het vertalen. Dit heb ik zelf meegemaakt. Nog geen maand nadat ik geëmigreerd was, begon ik in mijn `nieuwe eerste' taal te dromen. En een half jaar later sprak ik het vrijwel vloeiend. Vanaf die tijd was er van vertalen geen sprake meer, behalve wanneer ik een brief in het Nederlands moest schrijven!

Toen ik vele jaren later naar Nederland terugkeerde, kon ik Nederlands nog aardig verstaan, maar niet meer spreken. Toen moest ik dus wel een poosje vertalen. (Het uitspreken va de Nederlandse `g' bezorgde me overigens een schorre keel.) Wat oorspronkelijk mijn tweede taal was, is nu voor de tweede keer mijn tweede taal. Maar zodra ik het een week of vier de hele dag hoor, lees en spreek – zonder enig contact met het Nederlands – wordt het automatisch weer mijn eerste taal.

Ik maak me sterk dat veel ex-Nederlanders die ooit geëmigreerd zijn dezelfde ervaring hebben.