Spanje viert eeuwfeest van surrealist Dalí

Spanje bereidt zich voor op honderd jaar Salvador Dalí: een speciaal Dalí-jaar, compleet met een groot aantal tentoonstellingen, lezingen en andere activiteiten rond de in 1904 geboren man die zichzelf uitriep tot het grootste genie aller tijden.

Begin februari zal in de Barcelonese tentoonstellingsruimte Caixaforum de grote overzichtsexpositie Dalí, Massacultuur (Dalí, cultura de masas) worden geopend met driehonderd werken van de kunstenaar. Deze expositie, die tot 23 mei in Barcelona blijft, zal achtereenvolgens deze zomer te zien zijn in het Madrileense museum Reina Sofía, het najaar in het Salvador Dalí Museum in Saint Petersburg (Florida) en ten slotte in februari 2005 in het Rotterdamse Boijmans Van Beuningen.

Geheel in de geest van de begin 1989 overleden meester was het Dalí-jaar in Spanje niet zonder schandaal. Dit betrof vooral het feit dat een tentoonstelling van 150, overwegend surrealistische schilderijen (Salvador Dalí, anthologie) dit najaar niet in Spanje, maar in het Palazzo Grassi in Venetië wordt geopend. Vervolgens reist de expositie door naar het Philadelphia Museum of Art, zonder Spanje aan te doen. Ramón Boixadós, voorzitter van de organiserende stichting Gala-Salvador Dalí wees de critici de deur met de mededeling dat het vooral nodig is Dalí's werk in het buitenland te presenteren. Boixadós wees erop dat de grootste Dalí-tentoonstelling permanent te zien is in het Catalaanse theatermuseum Dalí in Figueras, waar de mopperaars het hele jaar terechtkunnen.

Zeker is dat ook zonder een speciaal jaar Dalí reeds een geduchte toeristentrekker is in Spanje. De stichting Gala-Salvador Dalí, mede vernoemd naar Galí's Russische echtgenote Gala, beheert in totaal bijna 400 werken. Ze zijn te zien in Figueras, in het museumkasteel Gala-Dalí in het nabijgelegen Púbol en in Dalí's voormalige huis aan het strand bij Port Lligat. Het afgelopen jaar trokken deze musea gezamenlijk meer dan 1,1 miljoen bezoekers.

De stichting Gala-Salvador Dalí hoopt dat de honderdste verjaardag tevens definitief een einde maakt aan de slepende juridische gevechten rond de auteursrechten en het beeldrecht van de kunstenaar. De stichting heeft het vooral te verduren gehad van de in Amsterdam gevestigde Demart Pro Arte bv onder leiding van de Fransman Robert Descharnes, een voormalig medewerker van Dalí. De kunstenaar – die geen geheim maakte van zijn belangstelling voor het verdienen van veel geld, maar geen belangstelling toonde voor de contractuele kant van zijn zaken – had twee en een half jaar voor zijn dood alle rechten van zijn werk afgestaan aan Demart Pro Arte.

Na zijn dood bepaalde de Spaanse staat evenwel bij decreet dat het copyright bij de stichting berustte, hetgeen eindeloze reeksen rechtszaken veroorzaakte. De rechten voor Demart Pro Arte vervallen contractueel op 11 mei, de honderdste geboortedag van Dalí.

Voor de gelegenheid wordt het volledige (in het Frans) geschreven werk van Dalí uitgegeven met boeken, poëzie en correspondentie. De speciale editie van acht delen verschijnt voor het eerst in het Spaans en Catalaans. In het lokale Museu de l'Empordà in Figueras werd eerder deze maand een tentoonstelling geopend met foto's van Dalí uit de periode 1950 tot 1980.

Inf. www.salvador-dali.org