In rechte lijn naar het vogelnest

Friesland is niet alleen de provincie van zeilen, Elfstedentocht en fierljeppen, maar het is ook bij uitstek de provincie van de vogels. Zomers zijn er de weidevogels – kieviten, grutto's, tureluurs en scholeksters – en 's winters zijn er de ganzen.

Iedere zondagmiddag wijdt Teleac een uitzending aan de vogelrijkdom van één bepaalde provincie en zondagmiddag is Friesland aan de beurt. En net als een succesvolle vogelserie van enkele jaren geleden is Nico de Haan van de Vogelbescherming weer de presentator.

Ook in Friesland gaan de weidevogels in aantal achteruit. Daar wordt wat aan gedaan door de nesten te beschermen. Veel vrijwilligers zetten zich daarvoor in. Ook kinderen worden betrokken. Nico de Haan laat een jeugdvogelwacht zien die les krijgt in fierljeppen, het met een polsstok over sloten springen. Volgens vogelwachter Anne Venema gaat er toch niets boven de polsstok als je een nest moet markeren dat in de andere wei ligt: bij die moeilijk zichtbare nesten kun je lopend je lijn ertoe aanhouden. Bovendien is het traditie.

Weidevogels zouden niet alleen door de intensieve landbouw bedreigd worden – vooral het vroege maaien is funest – maar ook door de vos. Volgens vossendeskundige Jaap Mulder kan dat hier en daar zeker het geval zijn, maar hij denkt niet dat het veel oplost als de vos wordt bejaagd, wat sinds kort verboden is. Mulder: ,,De vos heeft zich uitgebreid in de tijd dat hij al bejaagd werd. Dus dat helpt niet. En als er dan toch op de vos gejaagd moet worden, verdeel Nederland dan in twee gebieden, een deel met en een deel zonder jacht op de vos. Hier en daar wat jagen heeft geen enkele zin.''

Gelukkig zijn de Waddeneilanden onbereikbaar voor de vos. Daar zit nu dan ook tegenwoordig het merendeel van de lepelaars, vogels die vroeger alleen in het Naardermeer broedden. In het najaar zie je groepjes van honderden van deze sierlijke vogels tegelijk in de Waddenzee.

Een groot succes voor Friesland is het herstel van de kerkuil. Door het plaatsen van nestkasten en het herstel van de `uilenborden' (nokplanken bij de schuur) is het aantal broedparen van acht in 1979 terug naar vijfhonderd nu, een kwart van de populatie in heel Nederland.

Trots is Friesland ook op het overwinteren van de kleine rietgans (Anser brachyrhynchus). Bijna de hele populatie uit Spitsbergen overwintert op een paar vierkante kilometer rond het dorpje Blauwhuis.

Vogels in hun landschap, Teleac, Ned.1, 17.25-17.50u. en komende zondagen.