In Mekka eindigt het snelle leven

Het aantal Nederlandse pelgrims daalt, maar er gaan wel vaker jongeren naar Mekka. ,,Ik verbaas me erover. Ik dacht dat ze het te druk hadden met hun carrière'', zegt een imam.

Sinds zijn zestiende droomt hij ervan en vandaag gaat het gebeuren. De vmbo-leerling M. Ali Bektas (18) gaat op hadj, de pelgrimage naar de islamitische heilige plaats Mekka in Saoedi-Arabië. Ali staat te popelen om voet te zetten in de gebieden waar zijn religie is geopenbaard. Ook zal hij bidden in moskeeën waar de profeet Mohammed heeft gebeden. Nergens anders kan hij als moslim zo dicht bij Allah komen. De hadj wordt het hoogtepunt van zijn leven, weet hij.

Sinds vier jaar probeert hij te leven als een gelovige moslim. Uiteraard heeft hij ooit de geloofsbelijdenis gedaan, en hij bidt al vier jaar vijf keer per dag, geeft liefdadigheidsbelasting en vast elk jaar gedurende de ramadan. Door op hadj te gaan, volbrengt hij de vijfde en laatste zuil van de islam. Elke moslim die fysiek en financieel daartoe in staat is moet op hadj gaan. De hadj begint dit jaar op 30 januari en duurt tot 3 februari. De meeste pelgrims gaan al eerder op weg. Na de pelgrimage zal Ali worden bevrijd van al zijn zonden. Hij zal aangesproken worden met de eretitel hadji.

Ali heeft zes weken vrij gekregen van school voor de hadj. Zijn islamitische vrienden juichen zijn reis toe, ook al vinden sommigen hem te jong om nu al hadji te worden. Ze weten dat een hadji nog meer zijn best moet doen om als een vrome moslim door het leven te gaan. Hij wordt in staat geacht de aardse verleidingen te trotseren. ,,Het zal niet meevallen'', beseft hij. ,,Vooral in de zomers. Mooie meiden die zich aantrekkelijk kleden, je kijkt er automatisch naar. Maar met hulp van Allah zal ik ze weerstaan.''

Hoewel de hadj nog steeds voornamelijk een zaak van ouderen is, gaan steeds meer jongeren naar Mekka en Medina, zeggen betrokken reis- en moskeeorganisaties. ,,Dat komt door de aanval op de islam van de laatste jaren'', zegt een medewerkster van een reisbureau. ,,Daardoor is de belangstelling bij jongeren voor hun religie enorm gegroeid'', ervaart ook Albdulmajid Kairoun, imam en sinds 17 jaar organisator van pelgrimstochten naar Mekka. ,,Ze kijken naar Arabische zenders. Die vertonen regelmatig beelden van de heilige plaatsen en hadj. Zo wekken ze gevoelens bij jongeren op.'' Ze gaan tot vreugde van de imam op Hadj. ,,Ik verbaas me erover. Ik dacht dat ze het te druk hadden met hun carrière.''

Karim Taoufik, eigenaar van een in Hadj gespecialiseerd reisbureau, schat dat 10 procent van de vierduizend Nederlandse pelgrims dit jaar uit jongeren bestaat. Terwijl jongeren in Turkije en Marokko naar de indruk van Taoufik steeds meer los komen van de religie, ziet hij ze in het Westen juist vaker naar de moskee gaan.

Ook Celik Elci (26) vertrekt vandaag naar Mekka om zijn laatste plicht aan Allah te vervullen. Tot vijf maanden geleden leidde Elci een ,,snel leven'' van uitgaan, alcohol en vrouwen. Totdat de onderdrukking van de moslims ,,overal in de wereld'' zijn interesse voor de islam aanwakkerde. Hij heeft nu rust gevonden in de islam, zegt hij.

Maar nog altijd bestaat het merendeel van de `Mekkagangers' uit ouderen, zo bevestigt het beeld in vertrekhal 3 op Schiphol. Sinds een week brengen gecharterde vliegtuigen duizenden Nederlandse moslims naar de heilige plaatsen. Daar zullen ze zich voegen bij de twee miljoen overige pelgrims, uit ongeveer 170 landen.

Met een beetje geluk zullen kassenbouwer Lütfü Kartal (58) en zijn vrouw Hanife (52) straks het avondgebed verrichten in Mekka. Ze reizen mee met Diyanet, het Turkse directoraat-generaal voor Godsdienstzaken. Terwijl de Marokkaanse mannelijke gelovigen even verderop veelal gestoken zijn in beige djellaba's, dragen de pelgrims van Diyanet een grijs pak met de Turkse vlag genaaid op de linkerborst. Turkse en Marokkaanse vrouwen dragen lange en wijde grijze jurken. De hoofden worden bedekt met witte hijaabs. Met 1.015 Turks-Nederlandse pelgrims en 30 religieuze begeleiders is Diyanet de grootste hadjorganisator van Nederland. De Turkse moslimorganisatie Milli Görüs zendt 360 moslims uit. Er zijn geen hadj-reizen van Marokkaanse en Surinaamse organisaties. Deze moslims zijn aangewezen op reisbureaus en individuele reisleiders.

Zo vergezelt Albdulmajid Kairoun, imam en sinds 17 jaar organisator van pelgrimstochten, dit jaar zo'n driehonderd gelovigen. Kairoun heeft een Boeing gecharterd bij een Syrische luchtvaartmaatschapij. De bedevaart kost bij Kairoun tussen twee- en drieduizend euro, inclusief vlucht, hotel en vervoer van en naar de heilige plaatsen. De prijzen van Kairoun verschillen nauwelijks van andere organisatoren.

Volgens schattingen van betrokken reis- en moskeeorganisaties gaan steeds minder Nederlandse moslims op hadj. Dit jaar hebben `slechts' 250 veelal Marokkaanse gelovigen hun hadj geregeld bij het reisbureau van Nebil Zeytunlu in Utrecht. Tot een paar jaar geleden kochten vaak meer dan duizend Mekkagangers hun vlucht bij Zeytunlu. Hij wijt de daling aan de verscherpte regels van het Saoedische ministerie van Hadj. Om te voorkomen dat het te vol raakt in de heilige plaatsen, en om ongeregeldheden te voorkomen, verstrekt de Saoedische ambassade slechts nog visa aan pelgrims die een 'hadj-pakket', hebben geboekt bij een door de Saoediërs erkende reisorganisatie. ,,De pelgrims moeten traceerbaar zijn voor de autoriteiten. Die willen weten in welk hotel de pelgrims verblijven'', aldus Zeytunlu.

De pelgrims hebben de afgelopen weken vele informatiebijeenkomsten bezocht. Enkele dagen na de christelijke jaarwisseling luisterden vrouwelijke en mannelijke Mekka-gangers gescheiden van elkaar naar wat imams en ervaringsdeskundigen hadden te vertellen over wat telkens werd omschreven als `het hoogtepunt van jullie leven'.

,,Jullie zijn gelukkige mensen'', hield Emrullah Celik ongeveer 150 pelgrims voor in een zaal in de Ayasofya-moskee in Amsterdam. Celik is een imam die al dertig jaar moslims begeleidt bij hun hadj. ,,Jullie hebben het geluk dat je straks gaat bidden op heilige plaatsen. Jullie zijn gelukkige mensen omdat jullie de satan gaan stenigen. Jullie hebben geluk dat al je zonden zullen worden vergeven door Allah. Jullie gebedsruimte zal de hemel zijn.''

Onder de toehoorders van Celik was ook Riza Taskin (69). Hij gaat nu voor de derde keer op hadj. Heeft hij zoveel zonden die niet in één keer vergeven konden worden? Taskin, grijze baard en gebreide gebedsmuts op zijn hoofd, lacht. Hij gaat dit jaar niet voor zichzelf, zegt hij. ,,Ik ga in de plaats van mijn overleden zwager. Ik had het hem beloofd.'' Hoewel voor de derde keer, Taskin is nog minstens even opgewonden als voor zijn eerste keer in 1985. ,,Je denkt in Mekka niet aan aardse zaken, niet eens aan je eigen kinderen. Er is alleen Allah en jij, meer niet.''

Neset Yurtsever (40) en zijn vrouw behoren ook tot de `gelukkigen' dit jaar. ,,Als je de financiële middelen hebt gehad en je bent niet op hadj geweest, dan heb je een probleem als je komt te overlijden'', motiveert Yurtsever.

Hij beseft dat zijn leven nooit meer hetzelfde zal zijn. Geen cafébezoeken meer, maar dat lukt hem nog wel. Ook hij vreest de zomers het meest. ,,De dames hè, met warm weer hebben ze bijna niets aan in Nederland. Nu kijk ik wel, straks niet meer.'' Echt niet? Hij weet niet of hij sterk genoeg zan zijn. ,,Maar ik zal me optimaal inspannen.''