Fusiereactor als splijtzwam

Verhitte gemoederen in kernfusieland. Alles draait om de locatie van Iter, de experimentele fusiereactor die er over tien jaar moet staan met de bedoeling aan te tonen dat grootschalige energieproductie met kernfusie technisch haalbaar én economisch aantrekkelijk is. Kosten van dit megaproject: 10 miljard euro.

Maar wáár moet Iter komen? De deelnemende partijen – Europa, Japan, Verenigde Staten, Zuid-Korea, China en Rusland – hebben na flink touwtrekken de keuze uit twee locaties: Cadarache in de Franse Provence en Rokkasho-mura op het (grootste) Japanse eiland Honshu. Het bij Toronto gelegen Clarington trok zich eind vorig jaar terug, waarna Canada uit Iter stapte. Cadarache, de Europese kandidaat, is al een centrum voor fusie-onderzoek en ligt op een half uur van Aix-en-Provence. Kustplaats Rokkasho heeft (gezinnen van) buitenlandse fusie-onderzoekers heel wat minder vertier te bieden. Bovendien loopt Europa in het huidige fusie-onderzoek voorop, zodat men daar enige rechten denkt te hebben.

Kort voor de kerst zou de knoop in Washington worden doorgehakt. Maar tussen de delegaties van de zes overgebleven partijen ontstond een patstelling: Japan, Zuid-Korea en de VS stemden voor Rokkasho terwijl Europa, Rusland en China opteerden voor Cadarache. Boze tongen beweerden dat de Amerikaanse keuze een reactie was op het Franse standpunt inzake Irak, maar dat hebben de Amerikanen (natuurlijk) ontkend. Op de bijeenkomst circuleerde een anoniem document waarin Cadarache werd opgehemeld en Rokkasho afgebrand (risico op aardbevingen, gebrek aan infrastructuur), dit tot grote woede van de Japanners. De delegaties kwamen er niet uit en de beslissing werd uitgesteld tot half februari. Aan ruzie bestaat geen behoefte: is de keuze gemaakt, dan moeten de zes er samen mee verder.

Vorige week gooide de Amerikaanse minister voor energiezaken Spencer Abraham olie op het vuur door op een bijeenkomst van Japanse captains of industry in Tokio openlijk voor Rokkasho te kiezen: `Met trots zeg ik krachtige Amerikaanse steun toe voor de bouw van Iter in Japan. Vanuit technisch oogpunt is uw locatie superieur.' Dat was tegen het zere been van de Fransen. Twee dagen later verklaarde premier Jean-Pierre Raffarin dat Europa Iter desnoods maar in zijn eentje moest bouwen. `Dit laten we ons niet afpakken.' Japan denkt dat het zo'n vaart niet lopen zal en heeft deze week zijn minister voor technologie langs Seoul, Beijing en Moskou gestuurd om steun voor Rokkasho te zoeken. De vereiste consensus lijkt ver weg.