Franse strijd over hoofddoek nog niet voorbij

Franse moslims demonstreren vandaag tegen een dreigend verbod op hoofddoekjes op scholen. Volgens kardinaal Lustiger dreigt een `godsdienstoorlog'.

Tien- à twintigduizend betogers – de organiserende Parti des Musulmans de France (PMF) koestert tegelijkertijd forse en weinig precieze verwachtingen ten aanzien van de deelname aan de demonstratie, vandaag, tegen het door de Franse president Jacques Chirac onlangs aangekondigde wettelijke verbod `opzichtige' religieuze tekens te dragen op openbare scholen. Een eerdere, direct na de aankondiging, half december, georganiseerde demonstratie trok drieduizend betogers. De in Straatsburg gevestigde PMF, in het Frans beeldend omschreven als een `groupuscule', pretendeert overigens zelf tweeduizend leden te hebben. Slechts enkele honderden leden zijn daadwerkelijk ingeschreven.

Het aangekondigde verbod betreft even goed het joodse keppeltje als het katholieke `grote' kruis, maar in de praktijk valt het doel van de wet samen met de aanleiding tot regelgeving: de islamitische hoofddoek. Een commissie bracht eind vorig jaar rapport uit van de forse, met de hoofddoek samenhangende problemen en met alles wat die symboliseert, zoals de ongelijkheid tussen man en vrouw.

De PMF is behalve om zijn fundamentalistische standpunten bekend om de zorgvuldig buiten de publiciteit opererende oprichter en aanvoerder Mohammed Latrèche, bedenker van een slogan als `Hitler=Sharon'. Los van de PMF hebben nog andere informele en onbekende groepjes opgeroepen tot deelname aan de demonstratie. Het persbureau AFP tekende uit de mond van één van hun woordvoerders op dat zelfs als de oproep gedaan zou zijn door de extreem-rechtse leider Jean-Marie Le Pen ,,mensen zouden komen opdagen, zo groot als de irritatie is''. Veel moslims, zo zeggen Latrèche en geestverwanten, voelen zich in de hoek gezet door een ophanden zijnde wet die uitsluitend de vrijheid van moslims aan banden legt.

Ongeacht het aantal moslims dat vandaag meeloopt in de demonstatie, heeft de organisatie ervan vooral de verdeeldheid van de Franse moslims over het verbod aan het licht gebracht. Juist de vorig jaar opgerichte Moslimraad, bedoeld als vertegenwoordigend gesprekspartner voor de overheid, onderstreept die verdeeldheid. Dali Boubakeur, rector van de Grote Moskee van Parijs en tevens voorzitter van de kersverse Franse Moslimraad, een aanspreekpunt voor de overheid, raadt de gelovigen deelname af, ,,om de burger geen schrik aan te jagen''. Boubakeur, sinds zijn benoeming zo langzamerhand kind aan huis op het Elysée-paleis van Jacques Chirac, is vertegenwoordiger van het gematigde smaldeel van de raad.

Een groter deel van de raad, waarvan onder meer de radicalere Union des Organisations Islamiques de France (UOIF) deel uitmaakt, heeft juist opgeroepen tot deelname. Het was voor Malek Boutih, voorheen voorzitter van SOS Racisme, nu nationale secretaris van de socialistische partij (PS) en van Noord-Afrikaanse afkomst, reden om er op te wijzen dat de overheid ,,fundamentalisten als gesprekspartners'' heeft uitgekozen bij het samenstellen van Moslimraad. De oproepen van de UOIF gelden niet alleen de demonstratie in Parijs, maar ook die in de rest van het land. Volgens sommigen zijn de provinciale demonstraties vooral bedoeld om die in Parijs minder massaal te laten zijn. Maar nieuwe bewegingen als het uit moslimvrouwen bestaande `collectief voor een vrije keuze', uit Lille, distantiëren zich weer nadrukkelijk van de UOIF.

Niet alleen de moslims zijn verdeeld. De Conseil Supérieur de l'Éducation, de onderwijsraad, heeft deze week tegen heug en meug en met veel onthouding van stemmen zijn goedkeuring gegeven aan het begin januari bekendgemaakte wetsontwerp van onderwijsminister Luc Ferry. De bekendmaking van het raadsstandpunt viel samen met die van de opschorting van het besluit om twee hoofddoekdragende meisjes van school te schorsen, omdat de procedure niet correct is uitgevoerd.

Op 3 februari beginnen de debatten over het wetsontwerp in de Assemblée. Liberale leden van de rechtse meerderheid als Alain Madelin hebben aangekondigd tegen de wet te zullen stemmen. De aartsbisschop van Parijs, kardinaal Lustiger, een op het katholicisme overgestapte jood en in zekere zin de belichaming van de oecumenische gedachte, heeft deze week gewaarschuwd tegen een ,,godsdienstoorlog''. Volgens Lustiger verwart de staat ,,een immigratiegroep met een godsdienst'' en probeert men ,,economische, politieke en culturele problemen te regelen met een godsdienstbeleid''. Op dit moment buigt de Raad van State zich over de tekst van het wetsontwerp. Veel critici, zoals de socialisten, pleiten ervoor het voor discussie vatbare woord `opzichtig' te vervangen door het volgens hen objectievere 'zichtbaar'.

Tariq Ramadan, rondreizend islamitisch intellectueel en vooral voor jonge moslims hoe langer hoe meer een boegbeeld, organiseert vandaag een `nationale dag van bezinning'. Hoewel Ramadan volgens Malek Boutih van de socialistische partij, ,,een kleine Arabische Le Pen'' is, en een ,,politieke fundamentalist'', wordt Ramadans initiatief uitgelegd als een protest tegen de demonstratie van vandaag.