James Cook (3)

In dezelfde tijd dat Roelof van Gelder de vele delen over Captain Cook zat door te nemen die uitmondden in zijn boeiende bespreking in deze krant (Boeken, 02.01.01) kwamen in Amsterdam originele documenten boven water die rechtstreeks te maken hebben met Cooks laatste reis. Allang had het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis papieren van ene Johann Heinrich Zimmermann in huis. Pas met de recente inventarisatie daarvan werd duidelijk dat Zimmermann een van de belangrijkste lotgenoten van Cook op zijn laatste, zo fatale reis te zijn geweest. Als gewoon matroos mocht Zimmermann (1741-1805) geen aantekeningen maken, laat staan iets naar buiten brengen alvorens het officieel verslag zou worden gepubliceerd. Desondanks liet hij als eerste zijn reisverslag drukken: in 1781 in Mannheim.

Met deze illegale actie was Zimmermanns naam in één klap gevestigd en trok hij de aandacht van verschillende vorsten. Zo bevat zijn collectie een uitvoerig plan dat hij voor de tsaar opstelde. Voor 80.000 roebel zou hij een expeditie naar de Stille Zuidzee uit kunnen rusten zodat de Russen het oosten van hun rijk nauwkeurig in kaart konden brengen. Hoewel het plan in Sint Petersburg in goede aarde viel kwam het niet tot uitvoering.

Over Zimmermann en zijn archief is meer te vinden in het decembernummer van On the Waterfront (no. 7, 2003), het blad van de Vrienden van het IISG en ook in de bijlage bij de inventaris van het Georg von Vollmar-archief op de website van het IISG (www.iisg.nl).