Debatten openen literair festival

,,Zelden heeft de roman zo'n bloei gekend als juist in deze decennia,'' stelde publicist Michael Zeeman gisteravond in het Theater aan het Spui, tijdens de opmaat van Winternachten. Het Internationaal Literatuurfestival, dat zich vooral richt op de voormalige Nederlandse koloniën, heeft dit jaar de toekomst als thema, en Zeeman zag die rooskleurig in: ,,Dat op hele continenten, die niet of nauwelijks deel hadden genomen aan de romantraditie, tientallen nieuwe oeuvres ontstonden, heeft ook de westerse romanliteratuur weer een enorme impuls gegeven.''

Het was in dit licht opmerkelijk dat de roman op de `preview' van Winternachten nauwelijks aan bod kwam. Er was activistische poëzie van de uit Sint Maarten afkomstige Lasana M. Sekou, er klonk dromerige Sumatraanse muziek van Syahrial & Grup, en er werden gedichten gezongen door de Nederlandse Denise Jannah. De aanwezige romanschrijvers waren ondergebracht in twee paneldiscussies onder leiding van Nelleke Noordervliet. Zodat de Zuid-Afrikaan Zekes Mda vooral praatte over politieke verandering, en de Australiër Tom Gilling over internationale politiek. Als hij daar de kans voor kreeg, tenminste, want zijn Oostenrijkse collega Robert Menasse overheerste het gesprek met ouderwets eendimensionaal anti-Amerikanisme: ,,Wist u dat Amerika nog nooit een land heeft gebombardeerd waar een McDonald's was?''

Er waren wel meer onvolkomenheden, gisteravond. Zo haperde de boventiteling tijdens een dynamisch en ongetwijfeld geestig kort verhaal van de Indonesische schrijver-acteur Putu Wijaya, en ondervroeg Noordervliet de schrijvers over speciaal voor het festival geschreven `orakelspreuken', die het publiek nog niet kende omdat ze pas zaterdag in première gaan. Maar het was dan ook voor het eerst dat het traditioneel driedaagse Winternachten werd voorafgegaan door een `preview'. Een `amuse' die volgens artistiek directeur Ton van de Langkruis niet alleen bedoeld was als eerste ontmoetingsplaats voor gasten en sponsorrelaties, maar ook als mogelijkheid om de van ver gekomen schrijvers meer dan één keer te laten optreden: ,,Anders komen er mensen voor één uur naar Nederland.''

Winternachten, dat dit jaar voor de negende keer plaats heeft, behoort met tweeduizend verwachte bezoekers tot de grootste literatuurfestivals van Nederland, en op papier tot de verrassendste. De komende dagen kan het zich revancheren voor de wat rommelige preview. Behalve orakelspreuken (van onder meer Menasse en Krog) en visioenen (Mustafa Stitou, Erik Menkveld) staan er filmportretten en toekomstsprookjes op het programma. Adriaan van Dis inspireert een discussie over `vrijende talen', Gerrit Komrij en Khalid Boudou brengen zaterdag live op het toneel een briefwisseling over de vraag hoe de wereld eruit moet zien.

Vanavond in Theater aan het Spui, Den Haag o.a. Antjie Krog, Thomas Rosenboom, Damon Galgut, Henk van Woerden, en hiphoppers uit Durban.