Voor 29 euro naar Parijs, per trein

Het jaar 2003 was slecht voor NS Internationaal. Mensen gaan liever met EasyJet naar Barcelona dan met de Thalys naar Parijs. Een gesprek met de directie. ,,In 2002 zag het er nog rooskleurig uit.''

Michiel van Roozendaal wordt per 1 maart de nieuwe directeur van NS Internationaal, de divisie van NS die treinen rijdt naar Frankrijk, Zwitserland, België en Duitsland. Zijn eerste boodschap in het openbaar is meteen fors: eenderde van het personeel moet vanaf 2005 omzien naar een andere baan. ,,Er is nog geen definitief besluit'', zegt Van Roozendaal. ,,Maar dit is wel de onontkoombare richting die het opgaat.''

Het is geen kwestie van `nieuwe bezems vegen schoon', zegt Van Roozendaal, in zijn kantoor geflankeerd door de huidige directeur Frits Marckmann die op 1 mei met pensioen gaat. ,,We hebben het plan samen gemaakt'', zegt Marckmann. De reorganisatie behelst het schrappen van de tien verkoopbalies die NS Internationaal momenteel nog heeft, een forse bezuiniging op het personeel op de internationale treinen, en op het stafkantoor van NS Internationaal. ,,Daar zal de pijn nog groter zijn dan bij de balies'', zegt Van Roozendaal. ,,Wij denken aan 200 tot 250 fulltime banen die moeten verdwijnen. Op een totaal van 650 is dat niet niks.''

Een deel van het baliepersoneel kan bij NS Internationaal blijven, maar gedwongen ontslagen worden niet uitgesloten. Binnen NS is weinig plek. Op het hoofdkantoor verdwijnen 1.240 banen. Daarbij komen nog eens 1.000 banen die tot 2008 overbodig worden bij de binnenlandse divisie NS Reizigers, door de invoering van controlepoortjes op de stations. ,,We kunnen niet beloven dat we iedereen binnen de organisatie aan het werk kunnen houden'', zegt Marckmann. De komende weken gaat Van Roozendaal alle balies van NS Internationaal bezoeken om uitleg te geven.

De recessie speelt de divisie parten. ,,Het totale vakantieverkeer is afgenomen, dus ook naar onze bestemmingen'', zegt Marckmann. Ten tweede zijn er de naijleffecten van 11 september 2001: 30 procent minder Amerikanen naar Europa, nu ook door de sterke euro. Ten derde heeft NS Internationaal ,,heel veel last'' van concurrentie met de low cost airlines (zoals EasyJet, Ryan Air) die tegen agressieve prijzen tickets aanbieden naar Barcelona, Nice en Rome.

,,Wij hebben heel lang gedacht: ze zijn geen concurrent'', zegt Marckmann. ,,Omdat ze niet naar Parijs en Berlijn vliegen. Maar dat was een foute inschatting. Doordat zij goedkope tickets aanboden naar Barcelona, Nice, Rome, gingen mensen ineens dáár naartoe. En niet meer met de trein naar Parijs. Het afgelopen jaar is het totale aantal Nederlanders dat naar Parijs op vakantie ging, gedaald met 25 procent.'' Van Roozendaal: ,,Er was overigens wel een groei van 20 procent aan meest zakenreizigers naar Frankfurt''. Om de concurrentie het hoofd te bieden gaat NS Internationaal agressief adverteren met stuntprijzen, net zoals EasyJet nu al doet: `29 euro naar Parijs'.

Het schrappen van de verkoopbalies gaat hoogstwaarschijnlijk vanaf 2005 beginnen. Ze zijn te duur geworden. ,,Bij de balie kwam het geregeld voor dat personeel door klanten uren aan de praat gehouden werd'', zegt Marckmann. ,,Dat kan niet meer uit, voor een kaartje van 29 euro.'' Bij de balies zijn nu nog rond 135 fulltime banen.

De balies moeten ook sluiten omdat klanten via internet hun tickets willen bestellen, zegt de directie. ,,Die trend zie je overal'', zegt Van Roozendaal. ,,Bij bioscoopreserveringen bijvoorbeeld, in de luchtvaart. Noem het selfservice. De zakelijke markt schreeuwt daar nu al om.'' Het komend jaar wordt de internetsite aangepast en komen er nieuwe automaten en internetzuilen op de stations waarmee tickets geboekt kunnen worden. Op dit moment kan dat bij de automaat alleen voor België en delen van Duitsland. Ook is het de bedoeling tickets per sms te gaan verkopen. Voor mensen die niet met internet en sms kunnen omgaan, blijft een telefonische boekingslijn, 35 cent per minuut, zegt de directie. Ook de reisbureaus verkopen tickets.

In oktober 2002 maakte Frits Marckmann nog bekend dat NS Internationaal winst zou behalen. Nu ,,is het wel zeker dat we verlies zullen maken over 2003'', zegt hij. Heeft de rampspoed verrast? ,,Deels'', zegt Marckmann. ,,In 2002 zag het er nog rooskleurig uit. Maar precies sinds dát moment is het aantal reizigers zorgwekkend gedaald, net als in de rest van de reiswereld. De afgelopen jaren hadden we zonder uitzondering een groei van 10 tot 13 procent, sinds 2003 is het aantal reizigers met 10 procent gedááld.''

Van Roozendaal hoopt nu ,,op een gelijkblijvende markt''. Nu het nieuwtje van de low cost airlines er een beetje af is, zo hopen de heren, komen Parijs en Berlijn weer in the picture. ,,Parijs is een classic'', zegt Van Roozendaal. ,,Daar zullen mensen altijd heen blijven gaan. Je zit er vanaf 2007 binnen drie uur, vanaf Amsterdam. En Berlijn wordt als stad steeds populairder. Daar zit je met een comfortabele trein in 6 uur. Zonder inchecken, zonder krappe stoeljes in het vliegtuig.Als dát niet aantrekkelijk is.''