Slimme wapens in de lucht

Als een air marshal moet schieten, mogen passagiers geen gevaar lopen. Als de wand van het toestel beschadigd raakt, hoeft dat niet tot een ramp te leiden.

De bewakers die moeten verhoeden dat terroristen vliegtuigen kapen, mogen alleen worden uitgerust met `intelligente wapens'. Dat is de belangrijkste voorwaarde die de KLM stelt om deze zogeheten air marshals te laten meevliegen. Hoe slim kunnen en moeten zulke wapens eigenlijk zijn?

Henk Ham, coördinator van het Bureau Wapens en Munitie van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD), stelt dat de slimmigheid van de wapens vooral te maken heeft met de keuze van het wapen en de munitie. ,,De marshal moet bij verrassing kunnen opereren.'' Een klein, makkelijk in de kleding te verstoppen vuurwapen is volgens Ham ideaal.

Zo'n vuurwapen hoeft ook geen krachtige munitie te verschieten. Het moet niet zo zijn, aldus Ham, ,,dat je er op vijfhonderd meter iemand mee kunt neerleggen. Je wil niet alles meenemen wat achter de verdachte zit.''

Ook Ed van Riet, hoofd ballistisch onderzoek van het Prins Maurits Laboratorium van TNO, heeft moeite met de benaming intelligente wapens. De term, zegt Van Riet, moet in ieder geval niet worden verward met die van geleide bommen, de veel geprezen smart bombs. ,,Het is niet zo dat de verschoten kogels, net als die bommen, zelf hun weg naar het doel kunnen vinden.''

Ook hij stelt dat goed moet worden nagedacht over het gebruik van die wapens, en dan met name over de munitie. ,,Van het type kogels dat mensen uitschakelt maar het lichaam niet verlaat, zijn genoeg voorbeelden te geven. Zo heb je zachte munitie die bij inslag vervormt tot een soort pannenkoek.''

Om uitschakeling te bereiken zou je volgens de TNO-deskundige niet eens vuurwapens nodig hebben. ,,Er zijn ook niet-dodelijke wapens met hetzelfde effect.'' Zo wordt in de VS veel gebruik gemaakt van tasers. Deze wapens harpoeneren bij wijze van spreken een verdachte met een elektrode. ,,De stroomstoot en de forse pijnscheut'', zegt Van Riet, ,,kunnen bomen van kerels vellen. Een terrorist met een Stanley-mes ben je zeker de baas.''

In de suggestie van verdovingspijltjes ziet Van Riet niets. ,,Hoe lang duurt het voor zo'n pijltje werkt?'' Hij denkt dat zijn laboratorium onderzoek zou kunnen doen om de juiste combinatie van wapen en munitie te vinden.

Bijkomend voordeel van een wapen met een bescheiden penetrerend vermogen is dat dit weinig schade kan aanrichten aan het vliegtuig zelf. De kist, zegt Ham, ,,moet natuurlijk wel intact blijven.'' Van Riet voegt eraan toe dat de kogelwerende deur tussen cockpit en de business class dan ook nooit mag worden gepenetreerd.

Fred Abbink, technisch directeur van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) meent dat de kwetsbaarheid van vliegtuigen voor in de cabine verschoten kogels niet moet worden overdreven. Het alom heersende idee dat een verkeersvliegtuig zou desintegreren wanneer een kogel de drukwand penetreert, zou onjuist zijn. ,,Als bijvoorbeeld een raam uit een vliegtuig wordt geschoten, is er nog weinig aan de hand.'' Mogelijk dat een passagier dan als een kurk in het raamgat komt vast te zitten, doordat in de cabine hogere luchtdruk heerst dan buiten. ,,Maar door snel te dalen, is dat te verhelpen. ,,Het wordt natuurlijk een ander verhaal wanneer een verdwaalde kogel een brandstoftank raakt.''

Ham vindt het een goed idee als elektronica ervoor zorgt dat alleen de marshal het wapen kan gebruiken. Bij een worsteling met kapers zouden dezen zo'n wapen kunnen ontvreemden. ,,De race tegen de dreiging van vliegtuigkapingen zou dan in theorie goeddeels gewonnen zijn.'' Maar Ham noch Van Riet kent dit soort foefjes uit de praktijk. Van Riet: ,,Er zijn systemen in ontwikkeling waarbij de kolf van een vuurwapen een individuele handpalm herkent, maar die zijn nog niet op de markt.''