Dubbelfunctie staat transparantie in de weg

Volgens Meindert Fennema en Eelke Heemskerk bestaan de old boys-netwerken' van bestuurders en commissarissen niet meer. Daarom zal de code Tabaksblat weinig uithalen als het gaat om de zelfverrijking van bestuurders (Opiniepagina, 8 januari). De code Tabaksblat gaat om behoorlijk bedrijfsbestuur en goed ondernemerschap en de verantwoording die daarover moet worden afgelegd aan de `stakeholders' in de samenleving. Dat die `old boys' van oude adel en ex-corpstudenten niet meer de touwtjes in handen hebben, klopt. Maar het draait om het verschijnsel dubbelfuncties. Fennema en Heemskerk stellen dat die dubbelfuncties – bestuurder zijn bij het ene bedrijf en commissaris bij het andere – toegevoegde waarde hebben, zoals het doorgeven van `best practices', het beter kunnen bemiddelen bij overnames en het bevorderen van consensus. Maar de clou van dat `old boys-netwerk' zit 'm juist in die dubbelfuncties: het feit dat bij bedrijf Fiasco BV commissaris Henk Argeloos toezicht houdt op bestuurder Bob van Zwendelen, en dat in het andere bedrijf, Dubio N.V., het commissaris van Zwendelen is, die bestuurder Henk Argeloos controleert.

De code Tabaksblat gaat ook over transparantie. Dubbelfuncties, of die nu bestaan onder `old boys' of `new boys or girls', troubleren die transparantie. Aangezien Fennema en Heemskerk ook stellen dat de `new boys', de nieuwe rijken, zich sowieso weinig aantrekken van de lokale of nationale gemeenschap, kan daar helemaal geen morele rem verwacht worden op zelfverrijking. (Dat zou volgens de schrijvers wél het geval zijn bij de traditionele elites, maar de economische en sociale geschiedenis vertellen het tegendeel).

De code Tabaksblat wil de dubbelfuncties aanpakken, want vervlechting kan nooit zelfsturend zijn. Kijk naar de accountantswereld waar adviseurs en boekencontroleurs nu ook uit elkaar gehaald zijn.

Fennema en Heemskerk menen dat de code Tabaksblat geen soelaas biedt voor zelfverrijking. Dat klopt. En dat betekent dat we aan het begin staan van een inhoudelijke normering en regulering van waar het werkelijk om gaat, namelijk om transparantie en om fatsoenlijk bedrijfsbestuur en goed ondernemerschap. En of dat nu van `old boys' of van `new girls' komt, dat maakt niet uit.

Peter Pennartz is verbonden aan COS West- en Midden-Brabant, dat zich richt op het wereldwijd uitbannen van armoede.