Donner vaart juiste drugskoers

Het is een goede zaak dat alleen de zwaarste gevallen onder de drugskoeriers op Schiphol worden berecht, menen Peter van Heemst, Jeroen Recourt en Aleid Wolfsen.

Schiphol en cocaïne: de vreemdste theorieën doen erover de ronde. Bijvoorbeeld dat je sinds kort via Schiphol straffeloos cocaïne kan invoeren. Dat is onjuist. Per jaar proberen 25.000 tot 30.000 koeriers vanuit Latijns- Amerika en het Caraïbisch gebied via Schiphol cocaïne Europa binnen te brengen, aldus schattingen van minister Donner (Justitie). Zowel in 2001 als in 2002 was de pakkans op Schiphol lager dan 10 procent. In beide jaren werden bewust slechts ruim 2.000 koeriers aangehouden. Meer dan 90 procent, meer dan 23.000 koeriers dus, kon doorlopen; mét drugs, omdat er ondanks de extra investeringen van ruim 80 miljoen euro niet meer konden worden `verwerkt' in het strafrechtelijke systeem.

Wel juist is dus dat je tot voor kort bijna straffeloos cocaïne kon importeren via Schiphol. Dat iedere koerier werd berecht was dus schijn. Alleen de aangehouden koeriers werden berecht.

Ook wordt gedacht dat de omvang van drugssmokkel via Schiphol schromelijk wordt overdreven. Ook dat is onjuist. Minister Donner heeft voorgerekend dat per jaar vanuit Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied ruim 100.000 kilo cocaïne richting Europa komt. Geschat wordt dat 30 tot 40 ton vanaf de Nederlandse Antillen komt en de rest via Aruba, Suriname en de overige landen in dit gebied. De aangehouden koeriers hebben tot op heden gemiddeld ongeveer 3 kilo bij zich. Het gebruik in Nederland wordt geschat op 4 tot 8 ton.

Het belangrijkste motief voor mensen om strafbare feiten te plegen is de geringe pakkans, in relatie tot de opbrengst. Dit geldt niet alleen voor de koerier, maar ook voor de organisatie achter de koerier. De pakkans moest dus drastisch omhoog. Dat doet de minister nu eindelijk door op korte termijn in ieder geval de zogeheten risicovluchten voor honderd procent te controleren. Dat zijn er naar de zin van de PvdA nog te weinig: om effectief te zijn, moeten in ieder geval alle 35 wekelijkse vluchten van de Nederlandse Antillen, Aruba en de zes vluchten uit Suriname voor honderd procent worden gecontroleerd.

Eind 2001 zond toenmalig minister Korthals van Justitie een aantal koeriers die waren betrapt met vele kilo's cocaïne heen met alleen een dagvaarding, zonder hen in voorlopige hechtenis te nemen. Een Kamermeerderheid, onder aanvoering van het CDA, keurde dit beleid af. Alle drugskoeriers moeten worden opgepakt en vervolgd, aldus de Kamer.

Er kwam een noodplan dat voorzag in onder meer 1269 noodcellen, 50 extra opsporingsambtenaren, 45 extra formatieplaatsen voor het openbaar ministerie, 20 voor de rechtbank en 9 voor het gerechtshof. Kosten: ruim 80 miljoen.

Inmiddels is duidelijk dat er wereldwijd meer dan 100.000 koeriers actief zijn. Ze blijven dus komen. Armoede en hoge werkloosheid op onder meer de Antillen, een grote vraag naar cocaïne hier en de lage pakkans zijn de voornaamste redenen. Aan de armoede en de hoge werkloosheid kan op korte termijn weinig gedaan worden. Aan de pakkans des te meer. Alle koeriers oppakken en opsluiten heeft geen zin, omdat steeds tienduizenden vervangers klaarstaan.

De aanpak is nu: wel iedereen oppakken, maar alleen de zwaarste gevallen berechten. Deze aanpak is het enige alternatief. Voor het uitreiken van dagvaardingen aan degenen die niet worden berecht is geen tijd, aldus Donner. De drugs zijn ze wel altijd kwijt alsmede hun beloning.

Recidivisten die voor een tweede keer worden gepakt, worden overigens wel altijd vervolgd.

Deze aanpak is daarom ook wenselijk, omdat het strafrechtelijk systeem vastloopt als we niet heenzenden.

De hele Kamer stelt zich al twee jaar op het standpunt dat vervolging van drugssmokkelaars niet mag leiden tot verdringing, het niet meer kunnen vervolgen of detineren van die andere verdachten. Des te vreemder is het dat de Kamer nu niet als één man achter de aanpak van Donner staat. En dat terwijl niemand de analyse en de berekeningen van de minister betwist.

Toch zegt de VVD dat de minister ,,zijn hoofd in de schoot van de georganiseerde criminaliteit legt'', het CDA noemt dit beleid ,,onverteerbaar'', D66 plaatst er ,,vraagtekens bij'' en de LPF wekt de indruk dat er helemaal niets meer in beslag wordt genomen.

Het is van tweeën een: of je deelt de analyse van de minister en kunt dus niet anders dan hem steunen, of je deelt die analyse niet. Is dat laatste het geval, dan heeft hij de Kamer onjuiste informatie verschaft en onjuist voorgerekend. En moet híj worden heengezonden.

Peter van Heemst en Aleid Wolfsen zijn lid van de Tweede Kamer en maken deel uit van de fractie van de PvdA. Jeroen Recourt is beleidsmedewerker justitie van de PvdA-fractie.